उत्पलावती
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उत्पलावती¦ स्त्री उत्पलमुत् पलाकारं नेत्रमस्त्यस्याः मतुप्मस्यवः संज्ञायां दीर्घः। अप्सरोभेदे” काशीख॰
९ अ॰ अप्स-रोलोलवर्ण्णने।
“निर्मथ्यमानात् क्षोरोदात् पूर्ब्बम-प्सरसस्त्वमूः। निःसृता त्रिजगज्जेतुर्मोहनास्त्रं मनो-भुवः।
“उर्व्वशी मेनका रम्भा चन्द्ररेखा तिलोत्तमा। वपुष्मती कान्तिमती लीलावत्युत्पलावती। अलम्बुषागुणवती स्थूलकेशी कलावती। कलानिविर्गुणनिधिःकर्पूरतिलकोर्व्वरा। अनङ्गलतिका चापि तथा मदन-मोहिनो। चकोराक्षी चन्द्रकला तथा मुनिमनोहरा। ग्रावद्रावा तपोद्वेष्ट्री चारुनासा सुकर्ण्णिका। दारुसंजी-वनी सुश्रीः कृष्णशुल्का शुभानना। तपःशुलका तीर्थशु-ल्का दानशुल्का हिमावती। पञ्चाश्वमेधिका चैव राजसू-यार्थिनी तथा। अष्टाग्निहोत्रिका तद्वद्वाजपेयशतोद्भता। कार्थ्यविस्मारयित्री च दृष्टिद्राया सुकल्पिनो। इत्याद्यस-रसां श्रेष्ठं सहस्रं षष्टिसंयुतम्। एतस्मिन्नप्सरो लोवेवसन्त्यत्या अपि स्त्रियः”।
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उत्पलावती/ उत्पला-वती f. N. of a river MBh.
उत्पलावती/ उत्पला-वती f. of an अप्सरस्.
Purana index
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
--R. from the Malaya hill. Br. II. १६. ३६; M. ११४. ३०; वा. ४५. १०५.
Purana Encyclopedia
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
Utpalāvatī : f.: Name of a river.
Listed by Saṁjaya among the rivers of the Bhāratavarṣa 6. 10. 33, 5; its water used for drinking by the people 6. 10. 13; all these rivers are described as mothers of the universe (viśvasya mātaraḥ) and very strong (mahābalāḥ) 6. 10. 35.
_______________________________
*4th word in left half of page p298_mci (+offset) in original book.
Mahabharata Cultural Index
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
Utpalāvatī : f.: Name of a river.
Listed by Saṁjaya among the rivers of the Bhāratavarṣa 6. 10. 33, 5; its water used for drinking by the people 6. 10. 13; all these rivers are described as mothers of the universe (viśvasya mātaraḥ) and very strong (mahābalāḥ) 6. 10. 35.
_______________________________
*4th word in left half of page p298_mci (+offset) in original book.