उत्पलिनी
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उत्पलिनी, स्त्री, (उत्पलानि सन्ति अस्यां तेषां समूहो वा । उत्पल + इनि + ङीप् ।) पठ्म- समूहः । इति शब्दरत्नावली ॥ जलपुष्पविशेषः । छोटी कोञि इति हिन्दी भाषा । तत्पर्य्यायः । कैरविणी २ कुमुद्वती ३ कुमुदिनी ४ चन्द्रेष्टा ५ कुवलयिनी ६ इन्दीवरिणी ७ नीलोत्पलिनी ८ । (यथा महाभारते तीर्थयात्रापर्ब्बणि ३ । ९६ । २५ । “ववृधे सा महाराज विभ्रती रूपमुत्तमम् । अप्स्विवोत्पलिनी शीघ्रमग्नेरिव शिखा शुभा” ॥) अस्या गुणाः । हिमत्वम् । तिक्तत्वम् । रक्तामय- पित्तनाशित्वम् । वातकफकासतृष्णा श्रमवमिशम- ताकारित्वञ्च । तस्या वीजगुणाः । स्वादुत्वम् । रूक्ष- त्वम् । हिमत्वम् । गुरुत्वञ्च । इति राजनिर्घण्टः ॥
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उत्पलिनी¦ स्त्री उत्पलानि सन्त्यस्मिन् देशे तेषां समुहो वाइनि।
१ उत्पलयुक्तलतायां,
२ वु{??}लयसमुदाये च।
“ववृषे[Page1123-a+ 38] सा महाराज बिभ्रती रूपमुत्तमम्। अप्स्विवोत्पलिनीशीघ्रमग्नेरिव शिस्वा शुभा” भा॰ व॰
९६ अ॰।
२ उत्पल-युक्ते त्रि॰।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उत्पलिनी¦ f. (-नी) An assemblage of lotus flowers. E. उत्पल a lotus, इनि affix, and ङीप fem. do.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उत्पलिनी f. an assemblage of lotus-flowers
उत्पलिनी f. a lotus (Nymphaea) MBh.
उत्पलिनी f. a particular metre
उत्पलिनी f. N. of a river MBh.
उत्पलिनी f. N. of a dictionary.
Purana Encyclopedia
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
Utpalinī : f.: Name of a river.
After coming down from the Himālayas and while proceeding towards the east, Arjuna first saw the beautiful (ramyā) river Utaplinī near the Naimiṣa forest 1. 207. 6.
_______________________________
*2nd word in right half of page p298_mci (+offset) in original book.
Mahabharata Cultural Index
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
Utpalinī : f.: Name of a river.
After coming down from the Himālayas and while proceeding towards the east, Arjuna first saw the beautiful (ramyā) river Utaplinī near the Naimiṣa forest 1. 207. 6.
_______________________________
*2nd word in right half of page p298_mci (+offset) in original book.