उत्सर्पिन्

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

वाचस्पत्यम्

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

उत्सर्पिन्¦ त्रि॰ उत्सर्पति णिनि। उत्पतिष्णौ
“पयोधरोत्-सर्पिषु शीर्य्यमाणः” रघुः।
“उत्सर्पिभिः प्रांशु-मिवांशुजालैः” किरा॰

२ अतिशयिते स्त्रियां ङीप्।
“उत्सर्पिणी खलु महतां प्रार्थना” शकु॰ सा च हेम-चन्द्रोक्ते कालचक्रार्न्तगते

३ कालगतिमेदे
“सागरकोटिकोटीनां विंशत्या स समाप्यते। अवसर्पिण्यांषडरा उत्सर्पिण्यां तएव विपरीताः। एवं द्वादशभिररै-र्विवर्त्तते कालचक्रमिदम्” हेम॰।

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

उत्सर्पिन् [utsarpin], a.

Moving or gliding upwards, rising; पयोधरोत्सर्पिषु (शीकरेषु) R.16.62.

Soaring, towering; उत्सर्पिणी खलु महतां प्रार्थना Ś.7.

Causing to increase or rise.

Transcendental. -णी f. A division of time (with the Jainas), a long period said to be = ten crores of crores of oceans of years; cf. अवसर्पिणी.

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

उत्सर्पिन् mfn. moving or gliding upwards , jumping up Ragh. xvi , 62

उत्सर्पिन् mfn. coming forth , appearing Ka1d.

उत्सर्पिन् mfn. soaring upwards , mounting upwards S3ak. 283 , 8

उत्सर्पिन् mfn. causing to increase or rise VP.