उदगयन
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उदगयनम्, क्ली, (उदक् उत्तरस्यामयनं गमनम् ।) उत्तरायणम् । इति स्मृतिः ॥ (यथा, मनुः । १ । ६७ । “दैवे रात्र्यहनी वर्षं प्रविभागस्तयोः पुनः । अहस्तत्रोदगयनं रात्रिः स्याद् दक्षिणायनम्” ॥ “तदादित्यस्योदगयनमादानञ्च त्रीनृतून् शिशि- रादीन् ग्रीष्मान्तान् व्यवस्येत्” ॥ इति सूत्रस्थाने षष्ठेऽध्याये चरकेणोक्तम् । विस्तरश्चास्योत्त- रायणशब्दे ज्ञेयः ॥)
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उदगयन¦ न॰ उदक् उदीच्यामयनम्।
१ उत्तरायणे।
७ ब॰। माघादिके मासषट्के
“उदगयने आपूर्य्यमाणे पक्षेकल्याणे नक्षत्रे चौलकर्म्मोपनयनगोदानविवाहा” आश्व॰गृ॰
१ ,
४ ,
१ ,
“अहस्तत्रोदगयनं रात्रिः स्याद्दक्षिणायनम्” मनुः। उत्तरायणशब्दे
११
०४ पृ॰ विवृतिः।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उदगयन¦ n. (-नं) The sun's progress north of the equator: see उत्तरायण। E. उदक् north, and अयन going.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उदगयन/ उदग्--अयन n. the sun's progress north of the equator
उदगयन/ उदग्--अयन n. the half year from the winter to the summer solstice S3Br. Kaus3. A1s3vGr2. etc.
उदगयन/ उदग्--अयन mfn. being on the path of the sun at its progress north of the equator BhP.