उदन्वत्
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उदन्वान्, [त्] पुं, (उदकानि सन्त्यत्र । उदक + मतुप् । उदन्वानुदधौ चेत्युदकस्य उदन्भावो निपातितः मतुपि ।) समुद्रः । इत्यमरः ॥ (यथा रघुः ४ । ५२ ॥ “असह्यविक्रमः सह्यं दूरान्मुक्तमुदन्वता” । ऋषिविशेषः । इति पाणिनिः । ८ । २ । १३ ॥)
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उदन्वत् पुं।
समुद्रः
समानार्थक:समुद्र,अब्धि,अकूपार,पारावार,सरित्पति,उदन्वत्,उदधि,सिन्धु,सरस्वत्,सागर,अर्णव,रत्नाकर,जलनिधि,यादःपति,अपाम्पति
1।10।1।2।1
समुद्रोऽब्धिरकूपारः पारावारः सरित्पतिः। उदन्वानुदधिः सिन्धुः सरस्वान्सागरोऽर्णवः॥
अवयव : तरङ्गः,महातरङ्गः,अब्ध्यम्बुविकृतिः
: समुद्रविशेषः, क्षारसमुद्रः
पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, पृथ्वी, अचलनिर्जीवः, स्थानम्, प्राकृतिकस्थानम्
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उदन्वत्¦ पु॰ उदकानि सन्त्यस्मिन् मतुप् उदन्भावः मस्य वः।
१ समुद्रे
“उदन्वदम्भःपरिवीतमूर्त्तिः” माघः।
“नवैरुदन्या-निव चन्द्रपादैः” कुमा॰
“अवकाशं किलोदन्वान्” ते चप्रापुदन्वन्तं बुबुधे चादिपूरुषः” रघुः। वेदे नि॰।
२ उद-कयुक्तमात्रे त्रि॰” स्त्रियां ङीप्।
“उद्वदन्वता परिदीयारथेन” ऋ॰
५ ,
८३ ,
७ ,
“उदन्वता उदकयुक्तेन रथेन” भा॰
“उदन्वतीरनुदकाश्च याः” ऋ॰
७ ,
५४ ,
४ ,
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उदन्वत्¦ m. (-न्वान्) The ocean. E. उद् water, and मतुप् possessive aff.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उदन्वत् [udanvat], a. Wavy, watery, abounding in water (Ved.); उदन्वता परिदीया रथेन Rv.5.83.7; Av.18.2.48.m. The ocean; P.VIII.2.13. उदन्वानुदधौ च उदन्वच्छन्ना भूः B. R.1.8; R.4.52,58,1.6; नवैरुदन्वानिव चन्द्रपादैः Ku.7.73. उदन्वदम्भः परिवीतमूर्तिः Śi. समाजो नागानां विहरतु महोदन्वति सुखम् Nāg.5.26; ते च प्रापुरुदन्वतं बुबुधे चादिपूरुषः R.1.6.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उदन्वत्/ उदन्--वत् mfn. wavy , watery , abounding in water RV. v , 83 , 7 ; vii , 50 , 4 AV. xviii , 2 , 48 ; xix , 9 , 1
उदन्वत्/ उदन्--वत् m. ( आन्)the ocean Ragh. Kum. Bhartr2. etc.
उदन्वत्/ उदन्--वत् m. N. of a ऋषिKa1s3. on Pa1n2. 8-2 , 13.
Vedic Rituals Hindi
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उदन्वत् वि.
(उदक = उदन् + मतुप् तु. उदन्वानुदधौ, पा. 8.2.13) जल से युक्त (उदन्वता अयस्पात्रेण दारुपात्रेण वा अपिदधाति), भा.श्रौ.सू. 1.14.14। उदपात्र (उदकेन पूरयितव्यं पात्रम्, ‘एकहलादौ पूरयित- व्येऽन्यतरस्याम्’ पा. 6.3.59 जल से भरा जाने वाला पात्र ‘गार्हपत्य-मुत्तरेणोदपात्रं निधाय-----’ का.श्रौ.सू. 2.3.1।