उदास्थित
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उदास्थितः, पुं, (उत् + आङ् + स्था + क्त ।) चरः । द्वारपालः । अध्यक्षः । इति हेमचन्द्रः ॥ प्रव्रज्या- वसितः । नष्टसन्न्यासः । इति मेदिनी ॥
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उदास्थित¦ पु॰ उद् + आ + स्था--क्त।
१ द्वारप्राले
२ चरे
३ अ-ध्यक्षे च हेम॰ प्रव्रज्यारूढपतिते
४ प्रव्रज्यावसिते चरे चस च पञ्चविधचरान्तर्गतः। प्रव्रज्यावसितः प्रव्रज्यारूढ-पतित एव। तल्लक्ष्मादि
“कृत्स्नं चाष्टविधं कर्म पञ्चवर्गञ्चतत्त्वतः” इति मनुवचनस्य कुल्लू॰ व्याख्यायाम्(
“कापटिकोदास्थितगृहपतिवैदेहिकतापसव्यञ्जनात्मकंपञ्चविधं चारवर्गं पञ्चवर्गशब्दवाच्यं तत्त्वतश्चिन्तयेत्” इति संक्षेपेणोक्त्वा। तत्र परमर्म्मज्ञः प्रगलभच्छात्रः कप-टव्यवहारित्वात्कापटिकस्तं वृत्त्यर्थिनमर्थमानाभ्यामुपगृह्यरहसि राजा ब्रूयात्
“यस्य दुर्वृत्तम्पश्यसि तत्तदानीमेवमयि वक्तव्यमितिं। प्रव्रज्यारूढपतित उदास्थितः तंलोकेषुविदितदोषं प्रज्ञाशौचयुक्तं वृत्त्यर्थिनं ज्ञात्वा रहसिराजा पूर्ववद्ब्रूयात् बहूत्पत्तिकमठे स्थापयेत् प्रचुरशस्योत्पत्तिकम्भूम्यन्तरञ्च तद्वृत्त्यर्थमुपकल्पयेत् सचान्येषा-मपि पब्रजितानां राजचारकर्मकारिणां ग्रासाच्छादना-दिकं दद्यात्। कर्षकः क्षीणवृत्तिः प्रज्ञाशौचयुक्तोगृहपतिव्यञ्जनस्तमपि पूर्ववदुक्त्वा स्वभूमौ कृषिकर्म्म कार-येत्। बाणिजकः क्षीणवृत्तिः वैदेहिकव्यञ्जनस्तम्पूर्ववदुक्त्वाधनमानाभ्यामात्मीकृत्य बाणिज्यं कारयेत्। मुण्डोजठि-लोवा वृत्तिकामस्तापसव्यञ्जनः सोऽपि क्वचिद्ग्रामे वसन्बहुमुण्डजटिलान्तरकपटशिष्यगणवृतो गुप्तराजोपकल्पि-तवृत्तिः तपस्यां कुर्य्यात् मासद्विमासान्तरितं प्रकाशंवदरादिमुष्टिमश्नीयात् रहसि च राजोपकल्पितं यथेष्टमाहारं कल्पयेत्। शिष्याश्चास्यातीतानागतज्ञागादिकंख्यापयेयुः तेन बहुलोकवेष्टनमासाद्य सर्वेषां विश्वसनीयत्वात् सर्वे कार्य्यमकार्य्यञ्च पृच्छन्ति। एवंरूपं पञ्चवर्गंयथावच्चिन्तयेत्” विशेषेणोक्तम्।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उदास्थित¦ m. (-तः)
1. A spy, an emissary.
2. A door-keeper.
3. superin- tendent. mfn. (-तः-ता-तं) Set over. E. उद् over, आङ् before स्था to stay, affix क्त।
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उदास्थित [udāsthita], a. Set over, appoined to.
तः A superintendent.
A door-keeper.
A spy, an emissary; com. on Ms.7.154.
An ascetic who has given up his vow. Kau. A.1.11.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उदास्थित/ उद्-आस्थित mfn. set over L.
उदास्थित/ उद्-आस्थित m. an ascetic who instead of fulfilling his vow is employed as a spy or emissary Comm. on Mn. vii , 154
उदास्थित/ उद्-आस्थित m. a superintendent L.
उदास्थित/ उद्-आस्थित m. a door-keeper L.