उदूखल
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उदूखलम्, क्ली, (उदूर्द्ध्वञ्च तत् खञ्च । तत् लाति । आतोनुपेति कः । पृषोदरादित्वात् साधुः ।) गुग्गुलुः । इति मेदिनी ॥ तण्डुलकण्डनार्थकाष्ठनि- र्म्मितपात्रम् । उखलि इति भाषा । तत्पर्य्यायः । उलूखलं २ । इत्यमरः ॥ (“संकुट्योदूखले विद्वान्” इत्यादिप्रयोगो भावप्रकाशादौ द्रष्टव्यः ॥)
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उदूखल नपुं।
उलूखलम्
समानार्थक:उदूखल,उलूखल
2।9।25।2।3
तृणधान्यानि नीवाराः स्त्री गवेधुर्गवेधुका। अयोग्रं मुसलोऽस्त्री स्यादुदूखलमुलूखलम्.।
अवयव : मुसलः
पदार्थ-विभागः : उपकरणम्,गार्हिकोपकरणम्
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उदूखल¦ न॰ ऊर्द्ध्वं खं लाति ला--क पृषो॰ नि॰। तण्डुलादिकण्डनार्थं काष्ठादिरचिते
१ द्रव्ये,
२ गुग्गुलौ च।
“सधान्यमुदूखलं मुषलेनाभिहन्यात्” सुश्रु॰। सुश्रु-तोक्ते शारीरे
२ सन्धिभेदे पु॰ सन्धयश्च सुश्रु॰ दर्शिताः
“कोरोदूखलसामुद्गप्रतरतुन्नसेवनी वायसतुण्डमण्डल शङ्खा-वर्त्ताः” इत्यष्टविधान् सन्धीनुक्त्वा
“कक्षावङ्खणदशनेषूदूखलइति उदूखलाकृतित्वाच्च तदस्थिकुहरस्य तथात्वम्।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उदूखल¦ n. (-लं) A gum-resin, Bdellium. mn. (-लः-लं) A wooden mortar used for freeing rice from the husk, by pounding it with a pestle.
2. Any mortar. E. उदू for उद् up, and खल what goes, affix अच्; also उडूखल and उलूखल।
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उदूखल [udūkhala], = उलूखल q. v.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उदूखल n. a wooden mortar (used for pounding rice and separating the husk)
उदूखल n. any mortar Sus3r.
उदूखल n. bdellium L.