उद्घात
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उद्घातः, पुं, (उत् + हन् + घञ् ।) आरम्भः । इत्य- मरः ॥ (यथा, कुमारे २ । १२ । “उद्घातः प्रणवो यासां न्यायस्त्रिभिरुदीरणम्” । “आकुमारकथोद्घातं शालिगोप्यो जगुर्यशः” । इति रघुवंशे । ४ । २० ॥) शस्त्रम् । ग्रन्थपरि- च्छेदः । इति त्रिकाण्डशेषः ॥ पादस्खलनम् । (“ययावनुद्घातसुखेनमार्गम्” । इति रघुः । २ । ७२ । “रथेनानुद्घातस्तिमितगतिना” । इति शाकुन्तले । ६ अङ्के ॥ समुपक्रमः । पवनाभ्यासयोगाय कुम्भ- कादित्रयम् । उत्तुङ्गः । (यथा, रामायणे ४ काण्डे “पृथुशृङ्गशिलोद्घातः” । इति ॥) मुद्गरम् । इति मेदिनी ॥
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उद्घात¦ पु॰ उद् + हन--घञ्। (ठोकरलागा)
१ प्रतिघाते।
“यथावनुद्घातसुखेन मार्गम्” रघुः।
“ययावनुद्घातसुखेनसोऽध्वना” माघः।
“उद्घातिनी भूमिरिति रश्मिसंयमनात्” शकु॰।
“प्राणेन प्रेर्य्यमाणेन अपानः पीद्ध्यते यदि। गत्वा चोर्द्ध्वं निवर्त्तेत एतदुद्घातलक्षणम्” इत्युक्ते
२ प्राग-वायुनाऽपानाभिघाते। नाभिमूलात् प्रेरितस्य वायो-र्विरिच्यमानस्य शिरस्यभिहननमुद्घात इत्युच्यते।
३ आरम्भे
“उद्घातः प्रणवोयासाम्” कुमा॰
“आकुमारकथोद्घातंशालिगोप्यो जगुर्यशः” रघुः।
४ उत्तुङ्गे
५ मुद्गरे
६ शास्त्रग्रन्थपरिच्छेदे।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उद्घात¦ m. (-तः)
1. A beginning, a thing begun.
2. A weapon.
3. A club, a mallet.
4. Striking, wounding, inflicting a hurt.
5. A wound, a blow.
6. The division of a book, a chapter, a section.
7. Breathing through the nostrils as a religious exercise.
8. Slipping, tripping.
9. High, tall. E. उत् before हन् to kill or destroy, and घञ् affix, त is substituted for न।
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उद्घातः [udghātḥ], 1 P.VII.3.54. Beginning, commencement; उद्घातः प्रणवो यासाम् Ku.2.12; आकुमारकथोद्घातं शालिगोप्यो जगुर्यशः R.4.2.
Allusion, reference; कथोद्घाताः U.2.
Striking, wounding, inflicting an injury.
A stroke, blow, wound.
Tripping, slipping, jolting, shaking (as of a carriage); ययावनुद्घातसुखेन सो$ध्वना Śi.12.2; R.2.72; Ve.2.28; चक्र˚ V.1; U.5.1. v. l.
Rising, elevation.
A club, mallet.
A weapon (in general).
Breathing through the nostrils as a religious exercise (Wilson).
A division of a book, chapter; section.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उद्घात/ उद्-घात m. ( घस्) , flesh L.
उद्घात/ उद्-घात etc. See. उद्-धन्, p. 188 , col. 3.
उद्घात/ उद्-घात m. the act of striking , wounding , inflicting a hurt
उद्घात/ उद्-घात m. a wound , blow Katha1s.
उद्घात/ उद्-घात m. slipping , tripping L.
उद्घात/ उद्-घात m. raising , elevation R.
उद्घात/ उद्-घात m. beginning , commencement
उद्घात/ उद्-घात m. a thing begun Ragh. Kum. Katha1s.
उद्घात/ उद्-घात m. breathing through the nostrils (as a religious exercise) Va1yuP.
उद्घात/ उद्-घात m. a club , mallet
उद्घात/ उद्-घात m. a weapon L.
उद्घात/ उद्-घात m. a division of a book , chapter , section L.