उद्बुद्ध
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उद्बुद्धः, त्रि, (उत् + बुध + क्त ।) विकसितः । इति हलायुधः ॥ (प्रबुद्धः । यथा तिथितत्त्वे, -- “उद्बुद्धां च जगद्धात्त्रीं पूजयेत् दीपमालया” ॥ यथा, साहित्यदर्पणे ३ । १६२ । “उद्बुद्धं कारणैः स्वैः स्वैर्वहिर्भावं प्रकाशयन् । लोके यः कार्य्यरूपः सोऽनुभावः काव्यनाव्ययोः” ॥)
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उद्बुद्ध¦ त्रि॰ उद् + बुध--क्त।
१ विकसिते न्यायादिमते ज्ञात-वस्तुनः संबन्धिज्ञानादिना
२ कृतोद्दीपने संस्कारे च। यथाहस्तिदर्शनात् अनुभूतहस्तिपकसंस्कारस्य उद्बोधरूपे उ-द्दीपने कृते हस्तिपकः स्मर्य्यते इति।
३ प्रबुद्धे
४ जागरितेच
“उद्बुद्धां च जगद्धात्रीं पूजयेद्दीपमालया” ति॰ त॰ पु॰येन येन वस्तुना संस्कार उद्बुध्यते तथा उद्बोधकशब्देवक्ष्यते।
“उद्बुद्धं कारणैः स्वैःस्वैर्बहिर्भावं प्रकाशयेत्” सा॰ द॰
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उद्बुद्ध¦ mfn. (-द्धः-द्धा-द्धं)
1. Blown, budded.
2. Reminded, made to think of or recalled.
3. Awaked. E. उत् forth, up, and बुद्ध known.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उद्बुद्ध [udbuddha], p. p.
Awakened, aroused, excited; मनसि उद्बुद्धमात्रो विकारो भावः S. D.
Opened, expanded, full-blown; ˚कनकाब्ज Māl.1.4.
Reminded, made to think of.
Recalled to memory (as an object seen before). -Comp. -संस्कारः association of ideas, calling anything to mind.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उद्बुद्ध/ उद्-बुद्ध mfn. roused up , awaked
उद्बुद्ध/ उद्-बुद्ध mfn. come forth , appearing Sa1h.
उद्बुद्ध/ उद्-बुद्ध mfn. blown , budded L.
उद्बुद्ध/ उद्-बुद्ध mfn. excited
उद्बुद्ध/ उद्-बुद्ध mfn. reminded , made to think of , recalled W.