उद्वृत्त
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उद्वृत्तः, त्रि, (उत् + वृत् + क्त । वृत्ताच्चरित्रात् उत्क्रान्तो वा ।) उत्तोलितः । उत्क्षिप्तः । परि- मुक्तोज्झितः । उद्वान्तः । इति हेमचन्द्रो मेदिनी च ॥ दुर्वृत्तः ॥ (यथा, महाभारते, -- “उद्वृत्तान् सततंलोकान् राजा धर्म्मण शास्ति वै” ॥)
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उद्वृत्त¦ त्रि॰ उद्गतो वृत्तात् निरा॰ स॰।
१ दुर्वृत्ते। उद् +वृत--क्त।
२ उत्क्षिप्ते
३ भुक्तोज्झिते।
४ अधिके।
“उद्-वृत्तोहि ग्रन्थः समधिकफलमाचष्टे” व्या॰ न्यायः।
“कल्पक्षयोद्वृत्तमिवार्ण्णवाम्भः” भा॰ आ॰ प॰
७ ।
५ क्षुभिते च
“उद्वृत्तनक्रात् सहसोन्ममज्ज” रघुः।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उद्वृत्त¦ mfn. (-त्तः-त्ता-त्तं)
1. Raised, elevated.
2. Exalted, prosperous.
3. Unrestrained, ill-behaved.
4. Vomited.
5. Left, as a remainder. E. उत् above, and वृत्त placed.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उद्वृत्त [udvṛtta], p. p.
Raised, elevated (स्तन, दन्त, मेघ &c.). गर्जन्तमुद्वृत्तशिताग्रदंष्ट्रम् Rām.6.59.95.
Flowing out, not contained in, swollen, overflowing; हृदयभरितोद्वृत्त- विस्मय Māl.4; अपामुद्वृत्तानाम् Mu.3.8 overflowing; उद्वृतः क इव सुखावहः परेषाम् Śi.8.18. (where उ˚ means also 'gone astray, ill-behaved').
Grown, increased.
Exalted, prosperous.
Proud, furious, haughty; परिधत्त किमुद्वृत्ता राजद्रव्याण्यभीप्सथ Bhāg.1.41.35. ˚मृगपति K.9.
Vomited up.
Left as a remainder.
Ill-conducted, ill-mannered, rude.
Agitated; उद्वृत्तनक्रात् सहसोन्ममज्च R.16.79.
Turned up, opened wide (as eyes). -त्तः A particular position of the hands in dancing. -त्तम् (in astronomy) The east and west hour circle or six o'clock line.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उद्वृत्त/ उद्-वृत्त mfn. swollen up , swelling
उद्वृत्त/ उद्-वृत्त mfn. prominent Sus3r. MBh. Hariv. Bhartr2.
उद्वृत्त/ उद्-वृत्त mfn. excited , agitated , waving MBh. Ragh. BhP. Sus3r. etc.
उद्वृत्त/ उद्-वृत्त mfn. extravagant , ill-behaved , ill-mannered , proud , arrogant MBh. R. Ra1jat. etc.
उद्वृत्त/ उद्-वृत्त mfn. turned up
उद्वृत्त/ उद्-वृत्त mfn. opened , opened wide (as eyes) MBh. vii , 5405 ; ix , 432 Ma1rkP. xiv , 62 (erroneous for उद्-वृतBRD. )
उद्वृत्त/ उद्-वृत्त m. a particular position of the hands in dancing
उद्वृत्त/ उद्-वृत्त n. (in astron. ) the east and west hour circle or six o'clock line(See. उन्-मण्डल).