उन्नयन
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उन्नयनम्, क्ली, (उत् + नी + ल्युट् ।) वितर्कः । इति हेमचन्द्रः ॥ ऊर्द्ध्वप्रापणम् । उत्तोलनम् । तोलन उठान इत्यादि भाषा ॥ (यथा, कात्यायने । २२ । १० । ५ ॥ “तेष्वेवोन्नयनमभ्यभि सोमानुन्नयन्तीति श्रुतेः,” । उदूर्द्ध्वे नयनं यस्येति वाक्ये वाच्यलिङ्गः” ॥)
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उन्नयन¦ न॰ उद् + नी--ल्युट्।
१ वितर्के,
२ ऊर्द्ध्वप्रापणे च।
“अनादिष्टांश्चेदोन्नयनश्रुतेः कात्या॰”
९ ,
५ ,
२४ उन्नयनश्रुतिश्च।
“अतोहिदेवेभ्य उन्नयन्त्यतोमनुष्येभ्यः” शत॰ ब्रा॰
४ ,
५ ,
६ ,
३ ,
“चमसोन्नयनकाले बाहृत्य दध्नो-न्मृद्य तच्चमसेनोन्नयेत्” कात्या॰
१० ,
९ ,
३१ ,
“तेष्वेवोन्नय-नमभ्यभि सोमानुन्नयन्तीति श्रुतेः” कात्या॰
२२ ,
१० ,
५ ,
“उन्नथत्यस्मात् अपादाने ल्युट्”।
३ पूतभृत्पात्रे।
“उन्नयने च” कात्या॰
२५ ,
१२ ,
१४ , तदेव भवति उन्नय-त्यस्मादित्युन्नयनम् पूतभृदृच्यते” कर्कः। उन्नमित नयनंयेन प्रा॰ ब॰। उन्नमितनेत्रे त्रि॰।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उन्नयन¦ n. (-नं)
1. Deliberation, discussion, logic, reasoning.
2. Inference.
3. Raising, elevating, lifting up. E. उत् up, नी to obtain, affix ल्युट्।
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उन्नयन [unnayana], a. With the eyes raised upwards; पुरुहूतध्वज- स्येव तस्योन्नयनपङ्क्तयः R.4.3.
नम् Raising, elevating, lifting up.
Drawing up water.
The vessel out of which a fluid is taken.
Leading away, extracting.
Making straight, smoothing; सीमन्त˚.
Deliberation, discussion.
inference; श्रवणादनु पश्चादीक्षा अन्वीक्षा उन्नयनम्.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उन्नयन/ उन्-नयन ( उद्-न; for 2. See. col. 2) mfn. having upraised eyes.
उन्नयन/ उन्-नयन n. (for 1. See. s.v. col. 1) the act of raising , elevating , lifting , up BhP.
उन्नयन/ उन्-नयन n. taking out of , drawing out (a fluid) Ka1tyS3r.
उन्नयन/ उन्-नयन n. the vessel out of which a fluid is taken Ka1tyS3r.
उन्नयन/ उन्-नयन n. making a straight line , or parting the hair (of a pregnant woman) upwards(See. सीमन्तो-न्नयन)
उन्नयन/ उन्-नयन n. conclusion , induction , inference.
Vedic Rituals Hindi
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उन्नयन न.
(उद् + नी + ल्युट्) प्याले में सोम रस को भरना ‘तेष्वेवोन्नयनमभ्यभि------’, का.श्रौ.सू. 22.1०.5।