उपकण्ठ
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपकण्ठम्, क्ली, (उपगतः कण्ठम् । अत्यादय इति समासः । उपगतः कण्ठः सामीप्यमस्येति वा ॥) ग्रामान्तम् । तत्पर्य्यायः । उपशल्यम् २ । इति त्रि- काण्डशेषः ॥ आस्कन्दितम् । अश्वपञ्चमगतिः । इति हेमचन्द्रः ॥ कण्ठसमीपम् ॥ (यथा, माघे । “प्रेम्नोपकण्टं मुहुरङ्कभाजो- रत्नावलीरम्बुधिराबबन्ध” ।)
उपकण्ठः, त्रि, (उपगतः कण्ठः सामीप्यमस्य ।) निकटः । इत्यमरः ॥ (यथा, कुमारे । ७ । ५१ ॥ “तस्योपकण्ठे घननीलकण्ठः कुतूहलादुन्मुखपौरदृष्टः” ॥)
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपकण्ठ वि।
समीपः
समानार्थक:समीप,निकट,आसन्न,सन्निकृष्ट,सनीड,सदेश,अभ्याश,सविध,समर्याद,सवेश,उपकण्ठ,अन्तिक,अभ्यर्ण,अभ्यग्र,अभितस्,अव्यय,उपह्वर,आरात्,अमा,समया,निकषा
3।1।67।2।1
सदेशाभ्याशसविधसमर्यादसवेशवत्. उपकण्ठान्तिकाभ्यर्णाभ्यग्रा अप्यभितोऽव्ययम्.।
पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, दिक्
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपकण्ठ¦ त्रि॰ उगकतः कण्ठम् अत्या॰ स॰।
१ निकटे,
२ कण्ठा-सन्ने च
“तस्योपकण्ठे घननीलकण्ठः” कुमा॰।
“आ-कृष्य चापं श्रवणोपकण्ठे”
“उपकण्ठं महोदधेः” रघुः
३ ग्रामान्ते
४ अश्वानामास्कन्दितगतौ च न॰। विभक्त्यर्थेसामीप्ये वा अव्ययी॰।
५ कण्ठ इत्यर्थे
“रथाङ्गभर्त्त्रोऽभिनवंवरस्य यस्याः पितेव प्रतिपादितायाः। प्रेम्णोपकण्ढंमुहुरङ्कभाजो रत्नावलीरम्बुधिराबबन्ध” माघः। उपक-ण्ठम्--कण्ठे पक्षेऽन्तिके इत्यर्थः
६ कण्ठसामीप्ये च अव्य॰
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपकण्ठ¦ mfn. (-ण्ठः-ण्ठा-ण्ठं) Near, proximate. n. (-ण्ठं)
1. Space near a vil- lage or its boundary.
2. One of a horse's paces, his walk. ind. (-ण्ठं) Upon the neck, near the throat. E. उप near, कण्ठ the neck.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपकण्ठ [upakaṇṭha], a. Near, proximate.
ण्ठः; ण्ठम् Proximity, vicinity, neighbourhood; प्राप तालीवनश्याममुपकण्ठं महोदधेः R.4.34;13.48; Ku.7.51; Māl.9.2; आकृष्य चापं श्रवणोपकण्ठे Ś.3.5. to the very ear. तस्योपकण्ठे घननीलकण्ठः Ku.
Space near a village or its boundary.
One of a horse's paces. -ind.
Upon the neck, near the throat; प्रेम्णोपकण्ठं मुहुरङ्कभाजः Śi.3.36.
In the vicinity of, near.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपकण्ठ/ उप-कण्ठ mfn. being upon the neck or near the throat
उपकण्ठ/ उप-कण्ठ mfn. being in the proximity of , proximate , near Kum. Pan5cat. Ragh.
उपकण्ठ/ उप-कण्ठ n. proximity , neighbourhood , contiguous space Katha1s. Ra1jat. etc.
उपकण्ठ/ उप-कण्ठ n. space near a village or its boundary L.
उपकण्ठ/ उप-कण्ठ n. a horse's gallop L.