उपकुल्या
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपकुल्या, स्त्री, (उपकोलति । कुल संख्याने बन्धुषु च । अघ्न्यादिः ।) पिप्पली । इत्यमरः ॥ पिपुल इति भाषा । (“कृष्णोपकुल्या मगधी” इति वैद्यक- रत्नमाला ॥ “उपकुल्योषणा शौण्डी” इति भाव- प्रकाशे पूर्ब्बखण्डे प्रथमभागे ॥ गुणादिकमस्य पिप्पलीशब्दे ज्ञातव्यम् ॥) (उपगता कुल्यामिति वाक्ये वाच्यलिङ्गः । कृत्रिमसरःसमीपम् ॥)
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपकुल्या स्त्री।
पिप्पली
समानार्थक:कृष्णा,उपकुल्या,वैदेही,मागधी,चपला,कणा,उषणा,पिप्पली,शौण्डी,कोला
2।4।96।2।2
कालमेषी कृष्णफली बाकुची पूतिफल्यपि। कृष्णोपकुल्या वैदेही मागधी चपला कणा॥
अवयव : पिप्पलीमूलम्
: गजपिप्पली, जलपिप्पली
पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, पृथ्वी, अचलसजीवः, लता
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपकुल्या¦ स्त्री उप + कुल--अघ्न्या॰ नि॰।
१ पिप्पल्याम्(पिपुल) अम॰
“हरिद्रोपकुल्याविशालेत्यादि” सुश्रु॰तत्पर्य्यायगुणादि भा॰ प्र॰ दर्शितं यथा
“पिप्ली मागधी कृष्णा वैदेही चपला कणा। उपकुल्यौ-षणा शौण्डी कोला स्यात् तीक्ष्णतण्डुला। पिप्पलीदीपनी वृष्या स्वादुपाका रसायनी। अनुष्णा कटुकास्निग्धा वातश्लेष्महरा लघुः। पित्तला रेचनी हन्ति श्वास-कासोदरज्वरान्। कुष्ठप्रमेहगुल्मार्शःप्लीहशूलाममारुतान्। आर्द्रा कफप्रदा स्निग्धा शीतला मधुरा गुरुः। पित्तप्रश-मनी सा तु शुष्का पित्तप्रकोपिनी। पिप्पली मधुसंयुक्तामृदुः कफविनाशिनी। श्वासकासज्वरहरी वृष्या मेधाग्निवर्द्धिनी। जीर्णज्वरेऽग्निमान्द्ये च शस्यते गुडपिप्पली। कास्मजीर्णारुचिश्वासहृत्पाण्डुकृमिरोगनुत्। द्विगुणः पि-[Page1198-b+ 38] प्पलीचूर्णाद्गुडोऽत्र भिषजां मते”॥ उपगतः कुल्याम्कृत्तिमसरः अत्या॰ स॰। कुल्योपगते त्रि॰।
२ सामी-प्यादौ अव्ययी॰।
३ कुल्यासामीप्यादौ अव्य॰।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपकुल्या¦ f. (-ल्या)
1. A canal, a trench, a ditch.
2. Long pepper, (Piper longum.) E. उप near, कुल् to accumulate, and क्यप् affix, fem. टाप्।
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपकुल्या [upakulyā], 1 The plant Piper Longum (Mar. पिंपळी).
A canal, trench.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपकुल्या/ उप-कुल्या f. Piper Longum Sus3r.
उपकुल्या/ उप-कुल्या f. a canal , trench , ditch L.