उपग्रहण
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपग्रहणम्, क्ली, (उप + ग्रह + ल्युट् ।) उपाकरणम् । संस्कारपूर्ब्बकश्रुतिग्रहणम् । इत्यमरटीकायां रायमुकुटः ॥ (स्वीकारः । यथा, रामायणे १ । ४ । ४ । “वेदोपग्रहणार्थाय तावग्राहयत प्रभुः” । वेदोपवृंहणार्थाय इति पाठान्तरम् ॥)
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपग्रहण¦ न॰ उप + ग्रह--ल्युट्।
१ सामीप्येन ग्रहणे
२ स्वीकारे
“वेदोपग्रहणार्थाय तावग्राहयत प्रभुः” रामा॰ कात्याय-नोक्ते आज्याधारकरणभेदे।
“एकद्रव्ये साज्ये वेदेनोपग्रह-णम्” कात्या॰
१ ,
१० ,
६ ,
“दक्षिणहस्तस्थस्य साज्यस्यै-कद्रव्यस्य हस्तकम्पनादिनास्कन्दनावरणार्थं सव्यहस्तगृहीतवेदेनाधारकरणमुपग्रहणमुच्यते” कर्कः। अप् उप-ग्रहोऽप्यत्र।
“न सव्येन वेदोपग्रहः” तत्रैव कर्कः।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपग्रहण¦ n. (-णं)
1. Taking, seizing.
2. Holy study, reading the Vedas after initiation. E. उप much, ग्रह् to take, affix ल्युट्।
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपग्रहणम् [upagrahaṇam], 1 Seizing (from below); taking hold of; as in पादोपग्रहणम्.
Seizure, capture, taking one prisoner.
Supporting, furthering, promoting.
Holy study, study of the Vedas (after being initiated into them); वेदोपग्रहणार्थाय तावग्राहयत प्रभुः Rām.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपग्रहण/ उप-ग्रहण n. the act of seizing from below , holding under , supporting Ka1tyS3r. i , 10 , 6
उपग्रहण/ उप-ग्रहण n. comprehending , learning R. i , 4 , 4
उपग्रहण/ उप-ग्रहण n. the taking any one prisoner , seizure , capture L.
Vedic Rituals Hindi
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपग्रहण न.
(उप + ग्रह् + ल्युट्) (वाम हस्त में वेद संज्ञक कुशमुष्टि = घास की झाड़ी के साथ) ग्रहण करना अथवा पकड़ना ‘एकद्रव्ये साज्ये वेदेनोपग्रहणम्’, का.श्रौ.सू. 1.1०.6।