उपजन

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

वाचस्पत्यम्

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

उपजन¦ न॰ उपजायते जन--अच्। स्त्रीपुंसयोगेन जाय-माने

१ देहे।
“नोपजनं स्मरन्निदं शरीरं स यथा प्रयोग्यआचरणे युक्तः” छा॰ उ॰।
“मनसैव नोपजनं स्म-रन् स्त्रीपुंसयोरन्योन्योपगमेन जायते इत्युपजनम्आत्मभावेन वात्मसामीप्येन वा जायते इत्युजनमिदंतन्न स्मरन्” भा॰। भावे घञ् अवृद्धिः।

२ स्तोमादिवृद्धौ पु॰।
“तत्रोपजनस्तार्क्ष्यवर्ज्जमग्ने सूक्तानाम्” आश्व॰ श्रौ॰

९ ,

१ ,

१५
“तत्र स्तोमवृद्धावुपजनस्थानमुच्यतेनारा वृ॰
“सोमातिरेके स्तुतशस्त्रोपजनः

६ ,

७ ,

१
“तदास्तुतशस्त्रयोरुपजनीभवति” नारा॰ वृ॰।

३ उत्पत्तिमात्रेच
“योगोहि प्रभवाप्ययौ” कठोप॰ भाष्ये योगोहि प्र-भवाप्ययौ उपजनापायधर्म्मकौ” इति उक्तम्।

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

उपजनः [upajanḥ], 1 Addition, increase.

Appendage.

Rise, origin.

Addition of a letter in the formation of words; उपजन आगमः Mbh. on Śiv. Sū.5. वर्ण˚ Nir.

Any letter, syllable or affix so added; अनर्थका उपजनाः Nir. -नम् The body.

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

उपजन/ उप-जन m. addition , increase

उपजन/ उप-जन m. appendage A1s3vS3r. ChUp. Comm. on Nya1yam. etc.

उपजन/ उप-जन m. addition of a letter (in the formation of a word) , letters or syllables or affixes added RPra1t. APra1t. Nir. Sa1y. etc.