उपजिह्वा
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपजिह्वा, स्त्री, (उपगता जिह्वा यस्याः ।) कीट- विशेषः । तत्पर्य्यायः । उपदेहिका २ वम्प्री ३ उददीका ४ । इति हेमचन्द्रः ॥ आलजिह्वा इति ख्याता च ॥ (“उपजिह्वा स्फिचौ बाहू” । इति याज्ञवल्क्यः । “तादृगेवोपजिह्वा तु जिह्वाया उपरि स्थिता” ॥ इति वाभटेनोत्तरस्थाने एकविंशेऽध्याये उक्तम् ॥ चिकित्सा यथा । “उपजिह्वां परिस्राव्य यवक्षारेण घर्षयेत्” । इति च वाभटेनोत्तरस्थाने द्वाविंशेऽध्याये उक्तम् ॥)
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपजिह्वा¦ स्त्री उपगता ऊर्द्ध्वमुखी जिह्वा यस्याः।
१ काकीभेदे। प्रा॰ स॰।
२ उपरिस्थायां जिह्वायाञ्च (आलजिभ्)
“उपजिह्वास्फिचौ बाहू” कायविभागे या॰ स्मृ॰। सुश्रु-तोक्ते मांसदोषजे
३ रोगभेदे
“अधिमांसार्व्वुदार्शोऽधिजि-ह्वोपजिह्वोपकुशगण्डशुण्डिकालजीमांससंघातौष्ठप्रकोपग-लगण्ड गण्डमालाप्रभृतयोमांसदोषजाः” स च सप्तसु-मुखरोगेषूपजिह्वाधिजिह्वोपकुशदन्तवैदर्भप्रभृतिषु जि-ह्वागतमुखरोगभेदः। मुखरोगविभागे” सुश्रु॰।
“जिह्वागताश्चकण्टकास्त्रिविधास्त्रिभिर्दोषैरलासौपजिह्विकेति पञ्चधाविभज्य
“जिह्वाग्ररूपः श्वयथुर्हि जिह्वानुन्नाम्य जातःकफरक्तयोनिः। प्रसेककण्डूपरिदाहयुक्ता प्रकथ्यतेऽसा-वपजिह्विकेति” लक्षितः। अत्र स्वार्थे कन्।
“उप-जिह्विकां तुसंलिख्य क्षारेण प्रतिसारयेत्” सुश्रु॰। उपजिह्वेव इवार्थे कन्।
४ कीटभेदे हारा॰ कण्टकावृततनुत्वात्तथात्वम्
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपजिह्वा¦ f. (-ह्वा)
1. A kind of insect.
2. The uvula or soft palate.
3. En- largement of the tongue. E. उप privation or similitude, and जिह्वा the tongue.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपजिह्वा [upajihvā] ह्विका [hvikā], ह्विका 1 The uvula or soft palate; epiglottis; Y.3.97.
Enlargement of the under side of the tongue.
A kind of ant; यदत्त्युपजिह्विका यद्वम्रो अतिसर्पति । सर्वं तदस्तु ते घृतम् Rv.8.12.21.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपजिह्वा/ उप-जिह्वा f. the epiglottis Ya1jn5. iii , 97
उपजिह्वा/ उप-जिह्वा f. an abscess on the under side of the tongue Sus3r.
उपजिह्वा/ उप-जिह्वा f. a kind of ant L.