उपजिह्विका

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

उपजिह्विका, स्त्री, (उपजिह्वा + स्वार्थ कन् ।) घ- ण्टिका । आलजिव इति भाषा । तत्पर्य्यायः । प्रतिजिह्वा २ । इति राजनिर्घण्टः ॥ (ऋग्वेदे ४ । ९१ । २१ । “यदत्युपजिह्विका यद्वम्रो अति- सर्पति” ।) कीटभेदः । तत्पर्य्यायः । उत्पादिका २ वटिः ३ उद्देहिका ४ दिवी ५ । इति हारावली ॥ (“यस्य श्लेष्मा प्रकुपितो जिह्वामूलेऽवतिष्ठते । आशु संजनयेत् शोथं जायतेऽस्योपजिह्विका” ॥ इति चरके सूत्रस्थाने १८ अध्यायः ॥ “जिह्वाग्ररूपः श्वयथुर्हि जिह्वा- मुन्नम्य जातः कफरक्तयोनिः । प्रसेककण्डूपरिदाहयुक्ता प्रकथ्यतेऽसावुपजिह्विकेति” ॥ इति निदानस्थाने षोडशेऽध्याये सुश्रुतेनोक्तम् ॥ अस्य चिकित्सा यथा । “उपजिह्वान्तु संलिख्य क्षारेण प्रतिसारयेत् । शिराविरेकगण्डूषधमैश्चैनमुपाचरेत् । जिह्वागतानां कर्म्मोक्तं तालव्यानां प्रवक्ष्यते” ॥ इति सुश्रुते चिकित्सितस्थाने २२ अध्यायः ॥)

शब्दसागरः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

उपजिह्विका¦ f. (-का)
1. A species of insect.
2. The soft palate; see the preceding.

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

उपजिह्विका/ उप-जिह्विका f. a kind of ant RV. viii , 102 , 21

उपजिह्विका/ उप-जिह्विका f. the epiglottis Car.

उपजिह्विका/ उप-जिह्विका f. an abscess(See. above ) Sus3r.