उपबन्ध

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

वाचस्पत्यम्

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

उपबन्ध¦ पु॰ उप + बन्ध--घञ्।

१ बन्धनदार्द्यार्थं तत्समीपे व-स्त्वन्तरबन्धने। उपमितः बन्धेन अवा॰ स॰।

२ पद्मासनरूपबन्धसदृशे अवान्तरासनभेदे

३ संख्याविशेषेण सं-बन्धप्रतिपादने च
“नोदनागुणेषु च प्रकॢप्त्युपबन्धाभ्याम्” कात्या॰

१ ,

८ ,

२२ ,
“सोमस्य प्रकॢप्तेः उपबन्धाच्च” कर्कःअत्र उपबन्धश्च संख्याविशेषेण सम्बन्धप्रतिपादनं तत्संख्याच शत॰ ब्रा॰

३ ,

३ ,

३ ,

१८ , दर्शिता यथा
“अथ यदपामन्ते[Page1233-a+ 38] क्रीणाति रसो वा ओपः स रसमेवैतत् क्रीणात्यथ यद्धिरण्यंभवति स शुक्रमेवैतत् क्रीणात्यथ यद्वासो भवति सत्व-चसमेवैतत् क्रीणात्यथ यदजा भवति स तपसमेवैतत्क्रीणात्यथ यद्धेनुर्भवति सा शिरमेवैतत् क्रीणात्यथयन्मिथुनौ भवतः स मिथुनमेवैतत् क्रीणाति तं वै दशभिरेव क्रीणीयान्नादशभिर्दशाक्षरा वै विराड्वैराजः सोम-स्तस्माद्दशभिरेव क्रीणीयान्नादशभिः”।

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

उपबन्धः [upabandhḥ], 1 Connection.

An affix.

A particular mode of sexual enjoyment; Ch. P.44.

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

उपबन्ध/ उप-बन्ध m. union , connexion Ka1tyS3r.

उपबन्ध/ उप-बन्ध m. tie , bond , rope BhP.

उपबन्ध/ उप-बन्ध m. quotation TPra1t.

उपबन्ध/ उप-बन्ध m. application , employment , use (of a word etc. ) Ba1dar.

उपबन्ध/ उप-बन्ध m. a particular manner of sitting Caurap.

उपबन्ध/ उप-बन्ध m. an affix Nir.

Vedic Rituals Hindi

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

उपबन्ध पु.
(उप + बन्ध् + घञ्) जुड़ाव, सम्बद्धता, का.श्रौ.सू. 1.8.22 (चोदनागुणेषु च, प्रक्लृप्त्युपबन्धानाम्)।