उपयाम
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपयामः, पुं, (उप + यम् + घञ् ।) विवाहः । इत्य- मरः । (यज्ञाङ्गपात्रविशेषः । यथा यजुर्व्वदे ७ । ४ । ११ । “उपयामगृहीतोऽसि” । उपयाम्यतेऽनेन । उप + यम + णिच् + अच् । इति व्युत्पत्त्या सि- द्धम् ॥)
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपयाम पुं।
विवाहः
समानार्थक:विवाह,उपयम,परिणय,उद्वाह,उपयाम,पाणिपीडन
2।7।56।2।3
परिवित्तिस्तु तज्ज्यायान्विवाहोपयमौ समौ। तथा परिणयोद्वाहोपयामाः पाणिपीडनम्.।
पदार्थ-विभागः : , क्रिया
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपयाम¦ पु॰ उपयामयत्यनेन उप + यम--णि{??}[Page1283-a+ 38] ग्रहरूपे पात्रभेदे।
“उपयामगृहीतोऽसि” यजु॰
७ ,
४ ,
११ ,
२० । उपचारात्
२ तद्देवे च।
“वातं प्राणेनापा-लेन नासिके, उपयाममधरेण” यजु॰
२५ ,
२ । उप +यम--घञ् वा वृद्धिः।
२ विवाहे।
“यर्हि भवेदुपयामस्तर्हिसती खलु कन्या” मु॰ चि॰। बला॰ अस्तर्थे वा मतुप्। उपयामवत् तद्विशिष्टे त्रि॰। पक्षे इनि उपयामिन् तत्रैवउभयत्र स्त्रियां ङीप्।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपयाम¦ m. (-मः) Marriage. E. उप, यम् to refrain, affix घञ्।
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपयामः [upayāmḥ], 1 A kind of vessel in a sacrifice.
The formulas uttered in taking out the Soma juice by means of a ladle (Vaj.7.4 seqq.)
Marriage (see उपयम).
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपयाम/ उप-याम m. ( Pa1n2. 3-3 , 63 ) a particular vessel for ladling out
उपयाम/ उप-याम m. a ladle (used at sacrifices) VS. vii , 4 , etc.
उपयाम/ उप-याम m. N. of a deity VS. xxv , 2
उपयाम/ उप-याम m. N. of the verses( VS. vii , 4 seqq. ) uttered in ladling out the सोमjuice S3Br. Ka1tyS3r.
उपयाम/ उप-याम m. marrying , marriage L.
Vedic Rituals Hindi
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपयाम पु.
‘उपयामगृहीतोऽसि’ के लिए सङ्केतात्मक अभिव्यक्ति, का.श्रौ.सू. 12.5.17 (उपयामः सर्वत्राऽ- विशेषात्); सहारा देने वाला पात्र (मिट्टी से निर्मित एवं सुराग्रह के रूप में प्रयुक्त), मा.श्रौ.सू. 7.1.1.43; 4.2.2; चि.भा.से. सोम के लिए एक मिट्टी के बर्तन का नाम, आप.श्रौ.सू. 12.1०.7; सुरा के लिए, संख्या में सत्रह, 18.1.17 (वाज.)।