उपरस
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपरसः, पुं, (उपमितं रसेन ।) उपधातुः । तद्यथा । खेचरम् । अञ्जनम् । कङ्कुष्टम् । गन्धारी । गैरिकम् । क्षितिनागः । शैलेयं । इति राजनिर्घण्टः ॥ “गन्धो हिङ्गुलमभ्रतालकशिलाः स्रोतोऽञ्जनण्ट- ङ्गणम्, राजावर्त्तकचुम्बकौ स्फटिकया शङ्खः खटी गैरिकम् । कासीसं रसकङ्कपर्द्दसिकता वोलाश्च कङ्कुष्ठकम्, सौराष्ट्री च मता अमी उपरसा सूतस्य किञ्चिद्गणैः” ॥ इति भावप्रकाशस्य पर्ब्बखण्डे प्रथमभागे ॥)
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपरस¦ पु॰ उपमितीरसेन अवा॰ त॰। पारदतुल्येषुगन्धकादिषु। [Page1285-a+ 38]
“गन्धोहिङ्गलमभ्रतालकशिलास्रोतोञ्जनं टङ्कणं राजाव-र्त्तकचुम्बकौ स्फटिकः शङ्खः खटी गैरिकम्। कासीसंरसकं कपर्द्दसिकताबोलाश्च कङ्कुष्ठक सौराष्ट्री च मताअमी उपरसाः सूतस्य किञ्चिद्गुणैः” भा॰ प्र॰। अथैषांशोधनविधिः
“सूर्य्यावर्त्तो वज्रकन्दः कदली देवदालि-का। शिग्रुः कोषातकी बन्ध्या काकमाची च बाणुकम्। एषामेकरसेनैव त्रिक्षारैलंवणैः सह। भावयेदम्लवर्गैश्चदिनमेकं प्रयत्नतः। ततः पचेच्च तद्द्रावैर्दौलायन्त्रेदिनं सुधीः। एवं शुद्ध्यन्ति ते सर्वे प्रोक्ता उपरसा हिये”। विशेषश्च।
“कङ्कुष्ठं गैरिकं शङ्खः कासीसं टङ्कणंतथा। नीलाञ्जनं शुक्तिभेदाः क्षुल्लका सवराटिकाः। ज-म्बीरवारिणा स्विन्नाः क्षालिताः कोष्णवारिणा। नित्य-मायान्त्यमी योज्याभिषग्भिर्योगसिद्धये” भावप्रकाशः।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपरस¦ m. (-सः)
1. A secondary mineral, as red chalk, bitumen, &c.
2. A secondary passion.
3. A subordinate flavour. E. उप minor, रस flavour, &c.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपरसः [uparasḥ], 1 A secondary mineral, (red chalk, bitumen, माक्षिक, शिलाजित &c.).
A secondary passion or feeling.
A subordinate flavour.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपरस/ उप-रस m. a secondary mineral (as red chalk , bitumen etc. ) Bhpr.
उपरस/ उप-रस m. a secondary feeling or passion L.
उपरस/ उप-रस m. a secondary flavour L.