उपविष

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

उपविषम्, क्ली, (उपमितं विषेण ।) कृत्रिमविषम् । तत्पर्य्यायः । चारं २ । गरः ३ । इति हेमचन्द्रः ॥ (पुं, पारिभाषिकविषः । यथा, -- “अर्कक्षीरं स्नुहीक्षीरं तथैव कलिहारिका । करवीरोऽथ धुस्तूरः पञ्च चोपविषाः स्मृताः” ॥ केषाञ्चिन्मते सप्त उपविषाः । यथा, -- “अर्कसेहुण्डधुस्तूरा लाङ्गली करवीरकः । गुञ्जाहिफेनमित्येताः सप्तोपविषजातयः” ॥ इति शार्ङ्गधरे मध्यखण्डे द्वादशाध्याये ॥)

वाचस्पत्यम्

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

उपविष¦ पु॰ उपमितं विषेण अवा॰ स॰।
“अर्कक्षीरं स्नुही-क्षीरं तथैव कलिहारिका। धस्तूरः करवीरश्च पञ्च चोप-विषाः स्मृताः” इत्युक्तेषु

१ अर्कक्षोरादिषु

२ कृत्रिमविष[Page1329-b+ 38] न॰ हेम॰।

३ अतिविषायां (आतैच्) स्त्री।

शब्दसागरः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

उपविष¦ n. (-षं)
1. Factitious poison.
2. A narcotic, any deleterious drug, as opium, &c. E. उप like, विष poison. f. (-षा) A plant, Atis. E. उप reverse, and विष poison: an antidote.

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

उपविषः [upaviṣḥ] षम् [ṣam], षम् 1 An artificial poison.

A narcotic, any poisonous drug; अर्कक्षीरं स्नुहीक्षीरं तथैव कलिहारिका । धत्तूरः करवीरश्च पञ्च चोपविषाः स्मृताः ॥ -षा N. of a plant (अतिविषा) It is a plant used in medicine. The bark is employed in dying. It is white, red and black (Atis or Betula). It is also referred to as उपविषाणिका.

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

उपविष/ उप-विष n. factitious poison , a narcotic , any deleterious drug (as opium , datura , etc. )