उपसर
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपसरः, पुं, (उप + सृ + अप् ।) स्त्रीगव्यादिषु पुङ्ग- वादीनां प्रथमगर्भाधानाय मैथुनाभियोगः । तत्प- र्य्यायः । प्रजनः २ । इत्यमरः ॥ (यथा, पाणिनिः ३ । ३ । ७१ । “प्रजननं प्रथमगर्भग्रहणम् गवामुप- सरः” । निरवच्छेदगमनम् । यथा, भट्टिः । “वी- नामुपसरं दृष्ट्वा” । अत्र जयमङ्गलस्त्वाह । “वीनां उपसरं नैरन्तर्य्येण निर्गमनम्” ॥)
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपसर पुं।
प्रथमगर्भग्रहणम्
समानार्थक:प्रजन,उपसर
3।2।25।1।2
प्रजनः स्यादुपसरः प्रश्रयप्रणयौ समौ। धीशक्तिर्निष्क्रमोऽस्त्री तु संक्रमो दुर्गसञ्चरः॥
पदार्थ-विभागः : , क्रिया
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपसर¦ पु॰ उप + सृ
“प्रजनने सर्त्तेः” पा॰ अच्। गर्भग्रह-णार्थं स्त्रीपशुषु पुम्पशुगमने।
“प्रजननं प्रथमगर्भग्रहणम्। गवामुपसरः” सि॰ कौ॰। उपचारात्
२ नैरन्तर्य्येणनिगमने
“वीनामुपसरं दृष्ट्वा” भट्टिः
“वीनामुपसरं नैरन्तर्य्येण निर्ग-मनम् दृष्ट्वा उपसर इव उपसरः नैरन्तर्य्यमात्रेणोपलक्षित-त्वात् उपसरो हि स्त्रीगवीषु पुङ्गवानामभिगमनमुच्यते सच नैरन्तर्य्येण भवति” जय ङ्गलः।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपसर¦ mfn. (-रः-रा-री-रं)
1. The first pregnancy or impregnation of a cow, &c.
2. Who or what approaches. E. उप before सृ to go, and अप् aff.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपसर [upasara] उपसर्ग [upasarga] उपसर्पण [upasarpaṇa], उपसर्ग उपसर्पण See under उपसृ, -सृज्, -सृप्.
उपसर [upasara], a. P.III.3.71 Approaching.
रः Approaching (as a cow). प्रजनः स्यादुपसरः cf. also उपसरो हि स्त्रीगवीषु पुङ्गवानामभिगमनमुच्यते स च नैरन्तर्येण भवति.
The first pregnancy of a cow; गवामुपसरः Sk.
A continuous line. वीनामुपसरं दृष्ट्वा ...... Bk.7.66.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपसर/ उप-सर etc. See. उप-सृ.
उपसर/ उप-सर m. approach Bhat2t2.
उपसर/ उप-सर m. the approach (of a male to a female)
उपसर/ उप-सर m. covering (a cow) , impregnation Pa1n2.