उपस्तरण
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपस्तरण¦ न॰ उप + स्तॄ--ल्युट्।
१ आस्तरणे (विछान)
२ भूमेःसम करणे च।
“पुनर्नवोकृत्य लेपनोपस्तरणैः आ॰ गृ॰
२ ,
३ आधारे ल्युट्।
१ आस्तरणाधारे
“अमृतोपस्तरणमसि” भोजनस्यादौ जलपानमन्त्रः
“अथाचमनीयमाचामतिम्रमृतोपस्तरणमसीति” आ॰ गृ॰
१ ,
२४ ,
११ ,।
“स्तरण-माच्छादनम् उपस्तरणं भूमेः समीकृरणम्” ना॰ वृत्तिः
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपस्तरणम् [upastaraṇam], See under उपस्तृ
उपस्तरणम् [upastaraṇam], 1 Spreading out, scattering.
A covering, garment; तद् वै ब्रह्मज्य ते देवा उपस्तरणमब्रुवन् Av.5. 19.12.
A bed.
Anything spread out (as a covering), a substratum (said of the water which is sipped before taking food) अमृतोपस्तरणमसि स्वाहा. Scattering grass (around sacred fire).
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपस्तरण/ उप-स्तरण n. the act of spreading over , a cover RV. ix , 69 , 5 AV. v , 19 , 12
उपस्तरण/ उप-स्तरण n. the act of spreading out under , anything laid under , an under-mattress , pillow A1s3vGr2. A1p. BhP. etc.
उपस्तरण/ उप-स्तरण n. the act of pouring under S3a1n3khGr2. i , 13 , 16
उपस्तरण/ उप-स्तरण n. pouring out so as to form a substratum , a substratum (said of the water which is sipped before taking food ; See. अमृतो-प) A1s3vGr2. i , 24 , 12 HirGr2. etc.
उपस्तरण/ उप-स्तरण n. scattering grass (round the आहवनीयand गार्हपत्यfire , accompanied with the मन्त्रउभाव् अग्नी उप-स्तृणते) Comm. on TS. i , 6 , 7 , 2 , etc.
Vedic Rituals Hindi
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपस्तरण न.
(उप + स्तॄ + ल्युट्) ‘अवदान’ के पूर्व पुरोडाश के नीचे आज्य (को) फैलाने का कृत्य, आप.श्रौ.सू. 1.8.3; अभिघारण का विलोम, उसी प्रकार ‘चमसग्रहण’ में नौ चमसों में द्रोणकलश से आहृत सोमरस को फैलाना, भा.श्रौ.सू. 13.23.8; हविस् के नीचे आज्य को फैलाना, शां.गृ.सू. 1.13.16; आप.श्रौ.सू. 7.4 (स्थालीपाक) मधुपर्क-भोज्य खाने के पूर्व जल का आचमन,------- आश्व.गृ.सू. 1.24.13। उपस्तरणम्