उपाकृत
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपाकृतम्, त्रि, (उप + आ + कृ + क्त ।) उपद्रुतम् । इति मेदिनी ॥
उपाकृतः, पुं, (उ + आ + कृ + क्त ।) यज्ञे अभि- मन्त्र्य हतः पशुः । इत्यमरः ॥ (“अनुपाकृतमांसानि देवान्नानि हवींषि च” । इति मनुः ।) उपद्रवः । इति हेमचन्द्रः ॥
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपाकृत पुं।
क्रतावभिमन्त्रितपशुः
समानार्थक:उपाकृत
2।7।25।2।1
ध्रुवोपभृज्जुहूर्ना तु स्रुवो भेदाः स्रुचः स्त्रियः। उपाकृतः पशुरसौ योऽभिमन्त्र्य क्रतौ हतः॥
सम्बन्धि1 : यज्ञः
पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, पृथ्वी, चलसजीवः, मनुष्येतरः, जन्तुः, स्तनपायी
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपाकृत¦ त्रि॰ उप + आ + कृ--क्त। यज्ञे हननार्थं
१ कृतसंस्कारेपशौ,
“अनुपाकृतमांसानि देवान्नानि हवींषि च” अभक्ष्येमनुः।
“पशुयागादौ मन्त्रबहुलेन पशो स्पर्श{??}मुपाकरणंतद्रहितपशुरनुपाकृतः” कुल्लू॰।
“पशुश्चेदुपाकृतः पला-येत वायवे तमनुद्दिश्य तद्वर्ण्णं तद्वयसमालभेत” कात्या॰
२५ ,
९ ,
१
३ स्तोत्रप्रैषेण प्रेषिते च
“उपाकृत उद्गातारआहोतृप्रैषात्” कात्या॰
३ ,
३ ,
१८ ।
४ आरब्धे च। भावे क्त।
५ उपाकरणे
६ यज्ञियपशुसंस्कारे
७ आरम्भेच न॰। ततः इष्टा॰ कर्त्तरि इनि। उपाकृतिन् उपा-[Page1347-a+ 38] करणकर्त्तरि त्रि॰ स्त्रियां ङीप् उपाकृतिनी।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपाकृत¦ mfn. (-तः-ता-तं) Attended with evil omens, disastrous, calamitous. m. (-तः)
1. A victim slain or to be slain.
2. A portent, a phæno- menon announcing calamity. E. उप and आङ् before कृत made.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपाकृत [upākṛta], p. p.
Brought near; उपाकृतं शशमानं यदस्था- त्प्रियं देवानामप्येतु पाथः Av.2.34.2.
Invited, called with प्रैष sentences.
Killed at a sacrifice (an animal).
Begun, commenced.
Ominous, disastrous, calamitous.
Consecrated with mantras; इति बालकमादाय सामर्ग्यजुरुपाकृतैः Bhāg.1.7.14.
Prepared, used for; यज्ञेषूपाकृतं विश्वं प्राहुरुत्तमसंज्ञितम् Mb.12.268.22.
तः A sacrificial animal killed during the recitation of prescribed prayers.
A misfortune, portent.
तम् Beginning, commencement.
the performance of the usual rites (संस्कार) over the sacrificial animal.
Invitation.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपाकृत/ उपा mfn. brought or driven near , fetched AV. ii , 34 , 2
उपाकृत/ उपा mfn. prepared , undertaken , begun
उपाकृत/ उपा mfn. attended with evil omens , disastrous , calamitous L.
उपाकृत/ उपा m. a sacrificial animal (killed during the recitation of particular prayers) L.
उपाकृत/ उपा m. disaster , calamity L.