उपाञ्जन
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपाञ्जन¦ न॰ उप + अन्ज--ल्युट्।
१ लेपने
“मर्ज्जनोपाञ्ज-नैर्वेश्म पुन पाकेन मृण्मयम्” मनु
२ गोमयादिनानु-लेपने च
“सम्मार्जनोपाञ्जनेन सेकेनोल्ले खनेन च। गवाञ्चपरिवासेन भूमिः शुध्यति पञ्चभि”
“ज्ञानं तपोऽग्निरा-हारो मृण्मनो वार्य्युपाञ्जनम्। वायुश्च कर्मकालौ च शुद्धेःकर्त्तणि देहिनाम्” मनुः उपाञ्जनमनुलेपनम्” कुल्लू॰। आधारे ल्युट्।
३ अञ्जनाधारे हस्तादौ च।
“चतुर्द्धैकआहवनीयस्योपयमनीष्वाग्नीध्रीयस्याक्षोपाञ्जने{??}च” कात्या॰
८ ,
६ ,
३४ , तृतीयं चतुर्भागमक्षोपाञ्जने अक्ष-धुरावनक्तात्यञ्जनार्थाज्यशेषे पत्नीपाणावित्यर्थः” कर्कः। अक्षधुराञ्जनप्रकारस्तत्रैव
“दक्षिणया द्वारानीता पत्नीपाणिभ्यां शेषं प्रतिगृह्याऽक्षधुरावनक्ति
“पराग् देवश्रुति-रिति”
“प्रतिप्रस्थात्रा समानीता पत्नी होमशेषेणाज्ये-नाक्षस्थाज्यस्रवभागावपमृज्यादिति सूत्रार्थः” वेददी॰।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपाञ्जन¦ n. (-नं) Plastering the ground with cow-dung, &c. E. उप and अञ्जन anointing.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपाञ्जनम् [upāñjanam], Anointing, plastering the ground with cow-dung, chunam &c.; Ms.5.15,122,124; (मठादेः सुधागोमयादिना संमार्जनानुलेपनम् Medhātithi).
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपाञ्जन/ उपा n. the act of anointing , smearing Ka1tyS3r.
उपाञ्जन/ उपा n. besmearing (the ground with cow-dung etc. for purification) Mn. v , 105 , etc.