उपाध्यायः
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपाध्यायः, पुं, (उपेत्य अधोयतेऽस्मात् । उप + अधि + इ + घञ् ।) अध्यापकः । इत्यमरः ॥ वेदैक- देशाध्यापकः । यथा, -- “एकदेशन्तु वेदस्य वेदाङ्गान्यपि वा पुनः । योऽध्यापयति वृत्त्यर्थमुपाध्यायः स उच्यते” ॥ इति भविष्ये २ अध्यायः ॥ मानवे २ । १४५ श्लोके च ॥
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उपाध्यायः [upādhyāyḥ], [उपेत्याधीयते अस्मात्, उप-अधि-इ-घञ्]
A teacher or preceptor in general.
Particularly, a spiritual teacher, religious preceptor; य उदात्ते कर्तव्ये$ नुदात्तं करोति खण्डिकोपाध्यायस्तमै चपेटां ददाति Mbh.I.1.1. (by Y.1.35 a sub-teacher who instructs for wages only in a part of the Veda and is inferior to an आचार्य; एकदेशमुपाध्यायः); cf. Ms.2.141; एकदेशं तु वेदस्य वेदाङ्गान्यपि वा पुनः । यो$ध्यापयति वृत्त्यर्थमुपाध्यायः स उच्यते ॥ see अध्यापक, and under आचार्य also. -या A female preceptor.
यी A female preceptor. उपेत्य अधीयते तस्या उपाध्यायी, उपाध्याया and Vārt. या तु स्वयमेवाध्यापिका तत्र वा ङीष् वाच्यः on P.IV.1.49 Sk.
The wife of a preceptor.-Comp. -सर्वस्वम् N. of a grammar frequently referred to by the commentary on the Uṇādi Sūtras.