उब्ज

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

उब्ज, श आर्ज्जवे । इति कविकल्पद्रुमः ॥ (तुदां-परं- अकं-सेट् ।) ह्रस्वादिः । ओष्ठ्यबकारोपधः । तेन र्व्यनच्तयीति दीर्घो न स्यात् । स्यादौ नवद्र इति उब्जिजिषति । ऊर्णौर्ज्जोर्दीर्घपाठसामर्थ्यात् स्वरादेर्न दीर्घ इति केचित् । दन्त्यवकारत्वान्न उब्जतीत्यत्र दीर्घ इत्यप्येके । श उब्जती उब्जन्ती । आर्ज्जवमवक्रीभावः । उब्जति साधुरवक्रः स्यादि- त्यर्थः । इति दुर्गादासः ॥ (यथा, ऋग्वेदे । ६ । ५ २ । १ ॥ “उब्जन्तु तं सुभ्वः पर्व्वतासो निहियता मतियाजस्य यष्ट” ॥)

वाचस्पत्यम्

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

उब्ज¦ आर्जवे तुदा॰ पर॰ अक॰ सेट्। उब्जति औब्जीत्। णिचि उब्जयति ते औब्जिजत् त।
“इन्द्राग्नीरक्ष उब्ज-तम्” ऋ॰

१ ,

२१ ,

५ ।
“उब्जन्तु तं सुभ्वः पर्व्वतासः”

६ ,

५

२ ,

१ । घञ् नि॰ वस्य दः समुद्गः अभ्युद्गः। नि + उब्ज(उलटान) उत्तानस्यावतानकरणे न्युब्जति उत्तानंवस्तु अवतानं करोतीत्यर्थः।

शब्दसागरः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

उब्ज¦ r. 6th cl. (उब्जति) To be straight: with नि prefixed, (त्युब्जति) To be crooked: this root is also written उज्ज and उद्ज।

उब्ज¦ r. 6th cl. (उब्जति) To be straight: see ऊब्ज। [Page135-a+ 60]