उरोज
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उरोजः, पुं, (उरसि वक्षःस्थले जायते । उरस् । जन् + ड ।) स्तनः । इति हेमचन्द्रः ॥
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उरोज¦ पु॰ उरसि जायते जग--ड
“जे विभाषा” पा॰ सप्तम्यालुक्। स्त्रीस्तने
“दधत्युरोजद्वयमुर्वऽशीतलम्”
“रेजाते रु-चिरदृशामुरीजकुम्भौ” माघः स्तनादिकं सूक्ष्मरूपेण जन्म-काले उत्पन्नमपि यौवने उद्भिद्यते। यथाह भाव-प्रका॰।
“बालानां शुक्रमस्त्येव किन्तु सौक्ष्म्यान्न दृश्यते। तेषां तदेव तारुण्ये पुष्टत्वाद्व्यक्तिमेष्यति कुसुमानांप्रफुल्लानां गन्धः प्रादुर्भवेद्यथा। रोमराज्यादयःपुंसां नारीणामपि यौवने। ज्ञायन्ते तत्तयोर्भेदो ज्ञेयोव्याख्यानतः स च”। तथा च पुंसां रोमराजीश्मश्रुप्रभृतयःनारीणां तु रोमराजीस्तनस्तन्यार्त्तवप्रभृतयः”। आर्त्त-वस्तनोद्भेदकालश्च एकादशवर्षादुत्तरः स्मृतावुक्तः।
“अष्टवर्षा भवेद्गौरी नववर्षा तु रोहिणी। दशमे कन्थका-प्रोक्ता तत ऊर्द्धं रजस्वला” उ॰ त॰ स्मृतिः। इदमपिसम्भावितविषयम् धातुभेदेन तत उत्तरमपि भवतीति लोकेदृश्यते सम्भावनाभिया दशमाव्दादर्वाक् देयेति तत्त्वम्। सुश्रुते तु द्वादशवर्षोपरि रजःसम्भव उक्तः।
“रसादेवरजः स्त्रीणाम् मासि मासि त्र्यहं स्रवेत्। तद्वर्षाद्-द्वादशादूर्द्ध्वं याति पञ्चाशतः क्षयम्” रजःपदं स्तनोद्भे-दस्याप्युपलक्षणम्। गर्भिण्याः पीनस्तनत्वे दुग्धबहुलत्वे चकारणमुक्तम् भा॰ प्र॰।
“गृहीतगर्भाणां स्त्रीणामार्त्तववहानां स्रोतसां गर्भेणावरोधादार्त्तवं न स्रवति तदेवप्रतिहतमूर्द्ध्वमागतमुपचीयमानमपरां भवति शेषञ्चोर्द्ध्वतर-[Page1367-b+ 38] मागतं पयोधरौ याति तस्माद् गर्भिण्याः पीभौच्चौ पयोघरौ भवतः” इति। उरोभूप्रभृतयोऽप्यत्र
“उरोभुवा कुम्भ-युगेन जृम्भितम्” नैष॰।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उरोज¦ m. (-जः) The female breast. E. उरस् the breast, and ज produced. [Page134-a+ 60]
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उरोज/ उरो--ज m. the female breast Bha1m. (See. उरसि-ज).