उल्लेखन
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उल्लेखनम्, क्ली, (उत् + लिख् + ल्युट् ।) वमनम् । इति रत्नमाला ॥ खननम् । यथा “भूमेरुल्लेखनं कुर्य्यात्” । उति स्मृतिः ॥ (यथा, मनुः ५ । १२४ । “सन्मार्जनोपाञ्जनेन सेकेनोल्लेखनेन च” ।) उच्चारणम् । यथा, -- “मासपक्षतिथीनाञ्च निमित्तानाञ्च सर्व्वशः । उल्लेखनमकुर्व्वाणो न तस्य फलभाग्मवेत्” ॥ इति तिथ्यादितत्त्वम् ॥
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उल्लेखन¦ न॰ उद् + लिख--ल्युट्।
१ वमने,
२ खनने, कर्त्तव्य-तया
३ संकाल्पतार्थकवाक्योच्चारणे
“मासपक्षतिथीना{??}निमित्तानाञ्च सर्व्वशः। उल्लेखनमकुर्व्वाणोन तस्य फल-भाग् भवेत्” ति॰ त॰ व्र॰ पु॰।
“संकल्पेन विना राजन्। यत्किञ्चित् कुरुते नरः। फलं चाल्पाल्पकं तस्य धर्म्मस्यार्द्ध-क्षयो भवेत्” ति॰ त॰ ब्र॰ पुराणाच्च संकल्पवाक्ये मासादी-नामवश्यं कीर्त्तनीयताऽवगम्यते।
“मनसा सङ्कल्पयति वा-चाऽभिलपतीत्युक्तेरपि अभिलापस्यावश्यकता। अभिला-पवाक्ये च मासादिनिमित्तानामिव आत्मसम्बन्धित्वेनतत्तत्कर्मादिकस्यापि कीर्त्तनं कर्त्तव्यम्”
“प्रत्येकं नि-[Page1373-a+ 38] यतं कालमात्मनोव्रतमादिशेत्” प्रा॰ त॰ संव॰ उक्तेः।
“सेकादुत्ल्लेखनाल्लेपात् गृहं मार्ज्जनलेपनात्”
“सम्मा-र्ज्जतोपाञ्जनेन सेकेनोल्लेखनेन च” मनुः। यज्ञे वह्नि-स्यापनाङ्गस्थण्डिलादिस्थबालुकादौ रेखाभिः
४ चिह्नकरणे।
“ओल्लेखनात् करोति मेखलादि चेत्” कात्या॰
७ ,
४ ,
९ । तदा मूमौ प्राच्यां रेखया उल्लेखनान्तं कर्म्म कुर्य्यात्” कर्क।
५ घर्षणे च।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उल्लेखन¦ n. (-नं)
1. Raising up, elevating.
2. Vomiting.
3. Digging.
4. Seraping, paring.
5. Uttering, utterance.
6. Writing, painting. E. उद् before लिखि to write, &c. ल्युट् aff.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उल्लेखनम् [ullēkhanam], 1 Rubbing, scratching, scraping &c.
Digging up; Y.1.188; उल्लेखनेन भूमिः शुध्यति Ms. 5.124.
Vomiting.
Mention, allusion, utterance.
Raising up, elevating.
Writing, painting.
Marking out by lines (the स्थण्डिल &c. in a sacrifice).
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उल्लेखन/ उल्-लेखन mfn. delineating , making lines , making visible or clear Sarvad.
उल्लेखन/ उल्-लेखन n. the act of marking by lines or scratches , furrowing Ka1tyS3r.
उल्लेखन/ उल्-लेखन n. scratching open or up , scraping Mn. Ya1jn5.
उल्लेखन/ उल्-लेखन n. bringing up , vomiting
उल्लेखन/ उल्-लेखन n. an emetic Sus3r.
उल्लेखन/ उल्-लेखन n. mentioning , speaking of L.