उष्णवारण
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उष्णवारणः, पुं, क्ली, (उष्णमातपं वारयति । उष्ण + वृ + णिच् + ल्युट् ।) छत्रम् । इति हारावली ॥ (यथा, कुमारे ५ । ५२ । “यदर्थमम्भोजमिवोष्णवारणं कृतं तपःसाधनमेतया वपुः” । छत्रशब्देऽस्य गुणादिकं ज्ञेयम् ॥)
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उष्णवारण¦ न॰ उष्णं वारयतिवृ--णिच्--ल्यु
६ त॰। आतपत्रे,छत्रे
“यदर्थमम्भोजमिवोष्णवारणम्” कुमा॰ अस्योत्पत्त्या-दिकम् आतपत्रशब्दे
६४
९ पृ॰ उक्तम्। तल्लक्षणंवृह॰ सं॰ दर्शितं यथा
“निचितं तु हंसपक्षैः कृकवाकु-मयूरसारसानां च। दौकूलेन नवेन तु समन्ततश्छादितंशुक्लम्। मुक्ताफलैरचितप्रलम्बमालाविलं स्फटिकसू-लम्। षड्ढस्तशुद्धहैमं नवपर्व नगैकदण्डं च। दण्डार्ध-विस्तृतं तत् समावृतं रत्नविभूषितमुदग्रम्। नृपतेस्तदात-पत्रं कल्याणकरं विजयदं च। युवराजनृपतिपत्न्याःसेनापतिदण्डनायकानां च। दण्डोऽर्धपञ्चहस्तः समपञ्च-कृतार्धविस्तारः। अन्येषामुष्णघ्वं प्रसादपट्टैर्विभूषितशिर-स्कम्। व्यालम्बिरत्नमालं छत्रं कार्य्यं च मायूरम्। [Page1381-a+ 38] अत्येषां च नराणामातपवारणं तु चतुरस्रम्। समवृत्तदण्डयुक्तं छत्रं कार्य्यं तु विप्राणाम्” उष्णघ्नादयोऽप्यत्र। तद्धारणे गुणाः सुश्रुते उक्ता यथा
“वर्षानिलरजीघर्महिमादीनां निवारणम्। बल्यं चक्षु-ष्यमौजस्यं शङ्करं छत्रधारणम्”।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उष्णवारण¦ mn. (-णः-णं) An umbrella or parasol, a Ch'hattah. E. उष्ण heat, and वृ to screen, affix ल्युट्।
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
उष्णवारण/ उष्ण--वारण n. " keeping off the heat " , a parasol , chattar Kum.