ऋष्टिषेण

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

वाचस्पत्यम्

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

ऋष्टिषेण¦ पु॰ नृपभेदे ततः पाठान्तरे विदा॰ अञ् शिवा॰अण् वा। आर्ष्टिषेण तत्पुत्रे।
“आर्ष्टिषेणोहोत्रमृषिर्निषीदन्देवापिर्देवसुमतिं चिकित्वान्” एतामृच-मधिकृत्य यास्केनेतिहासो वर्ण्णितः यथा
“तत्रेति-हासमाचक्षते देवापिश्चार्ष्टिषेणः शान्तनुश्च द्वौ कौरव्यौभारतौ बभूवतुः स शान्तनुः कनीयानभिषेचयाञ्चक्रे दे-वापिस्तपः प्रपेदे ततः शान्तनोराज्ये द्वादश वर्षाणि देवोन ववर्ष तमूचुर्ब्राह्मणाः अधर्मस्त्वया चरितो ज्येष्ठं भ्रा-तरमन्तरेत्यभिषेचितं तस्मात्ते देवो न वर्षतीति” ऋष्टि-षेणस्य नामान्तरं प्रतीप इति।
“प्रतिश्रवसः प्रतीपःखलु शैव्यामुपयेमे मनुं नाम तस्यां पुत्रानुत्पादयामासदेवाप्रिं शान्तनुं वाह्लीकं चेति देवापिः खलु वालएवारण्यं विवेश शान्तनुस्तु महीपालो बभूवेति” भा॰आ॰

९५ ।
“ऋक्षस्तस्माद्दिलीपोऽभूत् प्रतीपस्तस्य चा-[Page1456-a+ 38] त्मजः। देवापिः शान्तनुस्तस्य बाह्लीक इति चात्मजाः। पितृराज्यं परित्यज्य देवापिस्तु वनं गतः। अभवच्छान्तनूराजा प्राङ्महाभिषसंज्ञितः। समा द्वादश तद्राज्ये नववर्ष यदा विभुः। शान्तनुर्ब्राह्मणैरुक्तः परिवेत्ता यद-ग्रभृक्। राज्यं देह्यग्रजायाशुपरं राष्ट्रविवृद्धये। एव-मुत्तौ द्विजैर्ज्येष्ठं छन्दयामास सोऽब्रवीत्। नाहं राजात्वमेवाङ्ग विप्रान् वृष्टौ वृणु! प्रभो। तन्मन्त्रिप्रहितैर्विप्रै-र्वेदाद्विभ्रंशितोगिरा। वेदवादातिवादान् वै ततो देवोववर्ष ह। देवापिर्योगमास्थाय कलापग्राममास्थितः। सोमवंशे कलौ नष्टे कृतादौ स्थापतिष्यति” भाग॰

९ ,

२२ ,

१३ श्लो॰। अष्टिषेणशब्दस्यावयवार्थो निरु॰ दर्शितोयथा
“आर्ष्टिषेण ऋष्टिषेणस्य पुत्रः इषितसेनस्येतिवा। सेना सेश्वरा समानगतिर्वा। पुत्रः पुरु त्रायतेनिपरणाद्वा पुन्नरकं ततस्त्रायते इति वा”।

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

ऋष्टिषेण/ ऋष्टि--षेण m. N. of a man(See. रिष्टि.)