एकान्न

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

एकान्नः, त्रि, (एकं एककालपक्वं अन्नं यत्र ।) एक- भक्तः । यथा । काशीखण्डे । “ऊर्ज्जे यवान्नमश्नीयादेकान्नमथवा पुनः । वृन्ताकं शूरणञ्चैव शूकशिम्बीञ्च वर्ज्जयेत्” ॥ इति तिथ्यादितत्त्वम् ॥ एकं अविभक्तमन्नंयस्य इति व्युत्पत्त्या एकपाकावस्थितः । अविभक्तः । यथा, “एकपाकेन वसतां पितृदेवद्विजार्च्चनम् । एकं भवेद्विभक्तानां तदेव स्याद्गृहे गृहे” ॥ इति प्रायश्चित्ततत्त्वधृतवृहस्पतिवचनम् ॥

वाचस्पत्यम्

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

एकान्न¦ त्रि॰ एककालमेवान्नं भक्ष्यं यत्र।

१ एककालि-कभक्षणे एकभक्तरूपे व्रते कर्म्म॰।

२ एकमात्रभक्ष्ये अन्नेन॰।
“ऊर्ज्जे यवान्नमश्नीयादेकान्नमथ वा पुनः। वृन्ताकं शूरणञ्चैव शूकशिम्बीञ्च वर्जयेत्” काशी॰।
“भक्ष्येण वर्त्तयेन्नित्यं नैकान्नादी भवेत् व्रती” मनुः।
“क्रीत्वा लब्ध्वा प्राप्य गृहमेकान्नमलवणमेकरात्रं त्रिरात्रंवा भोक्तव्यमिति” शु॰ त॰ स्मृतिः। एकस्मिन् स्थाने पच-नीयमन्नं यस्य। अविभक्ते भ्रात्रादौ
“एकान्नवर्त्तिनाञ्चैवएकोदिष्टं न पार्वणम्। एकपाकेन वसतां पितृदेवद्विजा-र्च्चनम्। एकं भवेद्विभक्तानां तदेव स्यात् गृहेगृहे” वृह॰

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

एकान्न/ एका n. one and the same food

एकान्न/ एका n. only one meal

एकान्न/ एका n. food given by only one person

एकान्न/ एका mfn. having or eating the same food , a messmate