कङ्गु
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कङ्गुः, स्त्री, (कं सुखं अङ्गति अङ्गयति वा अगि गतौ + ण्यन्तादस्मात् मृगष्वादित्वात् कुः शक- न्ध्वादित्वात् अकारस्य लोपश्च ।) पीततण्डुला । काङ्गनि इति भाषा । तत्पर्य्यायः । प्रियङ्गुः २ । इत्यमरः ॥ २ । ९ । २० । कङ्गूः ३ प्रियङ्गः ४ । इति तट्टीका ॥ (तथाचोक्तम् । “स्त्रियां कङ्गुप्रियङ्गू द्वे कृष्णरक्तसितास्तथा । पीता चतुर्व्विधा कङ्गुस्तासां पीतां वरा स्मृता” ॥)
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कङ्गु स्त्री।
कङ्गुः
समानार्थक:कङ्गु,प्रियङ्गु
2।9।20।1।1
स्त्रियौ कङ्गुप्रियङ्गू द्वे अतसी स्यादुमा क्षुमा। मातुलानी तु भङ्गायां व्रीहि भेदस्त्वणुः पुमान्.।
पदार्थ-विभागः : खाद्यम्,प्राकृतिकखाद्यम्
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कङ्गु¦ स्त्री कं सुखमङ्गति मृगय्वा॰ कु शकन्ध्वा॰। (काङ्गिनी)धान्यभेदे
“सा च चतुर्विधा तासां गुणाः भावप्र॰ उक्ताः।
“स्त्रियां कङ्कुः प्रियङ्गुर्द्वे कृष्णरक्तसितास्तथा। पीता,चतुर्विधा कङ्गुस्तासां पीता वरा स्मृता। कङ्गुस्तु भग्नस-न्धान वातकृद्वृंहणी गुरुः। सूक्ष्मश्लेष्महरातीव वाजिनां[Page1610-b+ 38] गुणकृद् भृशम्”। अप्राणिजातिवाचित्वात् वा ऊङ्।
“आर्य्यास्तु यवशब्दाद्दोर्घशूकविशेषं प्रतियन्ति श्लेच्छास्तुकङ्गुम्” अधिकरणमा॰ स्वार्थे कन् तत्रैव।
“कङ्गुका त्रि-फला लोध्रं काशीशं श्रवणाह्वया” सुश्रु॰। इयञ्च ग्राम्यओषधिः।
“तिलमाषव्रीहियावाः प्रियङ्गवो गोधूभाश्चेतिसप्त ग्राम्या ओषधयः” इति तैत्तिरीयसंहिताभाष्यधृताश्रुतिः प्रियङ्गुः कङ्गुः। अष्टादशधान्यमध्ये च अस्याग्रह-णम् अष्टादशधान्यशब्दे
५२
५ पृ॰ तत्प्रमाणम्।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कङ्गु¦ f. (-ङ्गुः) A kind of Panick seed, (Panicum Italicum;) several varieties of it are cultivated, and form articles of food for the poor. E. क water, अनि to go, कु affix; also with ऊङ् affix कङ्गू, and with कन् added कङ्गुका।
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कङ्गु [kaṅgu], n. (-गू f.) कङ्गुनी A kind of Panic seed (four kinds of it are mentioned in Bhāva P.). (Mar. राळा.)
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कङ्गु f. a kind of Panic seed (several varieties are cultivated as food for the poor) VarBr2S. Comm. on S3Br. etc.