कञ्चुकिन्

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

कञ्चुकी, [न्] पुं, (कञ्चुकोऽस्यास्तीति । कञ्चुक + अस्त्यर्थे इनिः ।) महल्लरक्षकः । अन्तःपुराध्यक्षः । स तु वहिःसञ्चरन्तीनां पुरस्त्रीणां प्रेक्षकपुरुषान्तर- वारणाय राज्ञा स्त्र्यागारे यो वेत्रधरो नियुक्तः । तत्पर्य्यायः । सौविदल्लः २ स्थापत्यः ३ सौविदः ४ । इत्यमरः ॥ २ । ८ । ८ ॥ (यथा रत्नावलीनाटिकायां २ अङ्के । “नष्टं वर्षवरैर्मनुष्यगणनाभावादपास्य त्रपा- मन्तःकञ्चुकिकञ्चुकस्य विशति त्रासादयं वामनः” ॥ अस्य लक्षणमुक्तं भरतेन । “अन्तःपुरचरो वृद्धो विप्रो गुणगणान्वितः । सर्व्वकार्य्यार्थकुशलः कञ्चुकीत्यभिधोयते” ॥) यवः । चणकः । सर्पः । इति राजनिर्घण्टः ॥ षिङ्गः । जोङ्गकद्रुमः । इति मेदिनी ॥

अमरकोशः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

कञ्चुकिन् पुं।

सर्पः

समानार्थक:सर्प,पृदाकु,भुजग,भुजङ्ग,अहि,भुजङ्गम,आशीविष,विषधर,चक्रिन्,व्याल,सरीसृप,कुण्डलिन्,गूढपाद्,चक्षुःश्रवस्,काकोदर,फणिन्,दर्वीकर,दीर्घपृष्ठ,दन्दशूक,बिलेशय,उरग,पन्नग,भोगी,जिह्मग,पवनाशन,लेलिहान,द्विरसन,गोकर्ण,कञ्चुकिन्,कुम्भीनस,फणधर,हरि,भोगधर,भोग,व्याड,द्विजिह्व,व्याल

1।8।8।3।4

दर्वीकरो दीर्घपृष्ठो दन्दशूको बिलेशयः। उरगः पन्नगो भोगी जिह्मगः पवनाशनः॥ लेलिहानो द्विरसनो गोकर्णः कञ्चुकी तथा। कुम्भीनसः फणधरो हरिर्भोगधरस्तथा। अहेः शरीरं भोगः स्यादाशीरप्यहिदंष्ट्रिका।

अवयव : सर्पशरीरम्,विषपूर्णाहिदंष्ट्रा,सर्पविष-अस्थ्यादिः

वृत्तिवान् : सर्पग्राहिः

 : सर्पविशेषः, अजगरसर्पविशेषः, जलव्यालसर्पविशेषः, निर्विषः_द्विमुखसर्पः, चित्रसर्पः, मुक्तत्वचः_सर्पः

पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, पृथ्वी, चलसजीवः, मनुष्येतरः, जन्तुः, सरीसृपः

कञ्चुकिन् पुं।

अन्तःपुरस्य_रक्षाधिकारी

समानार्थक:सौविदल्ल,कञ्चुकिन्,स्थापत्य,सौविद

2।8।8।2।2

अन्तःपुरे त्वधिकृतः स्यादन्तर्वंशिको जनः। सौविदल्लाः कञ्चुकिनः स्थापत्याः सौविदाश्च ते॥

स्वामी : राजा

पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, पृथ्वी, चलसजीवः, मनुष्यः

वाचस्पत्यम्

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

कञ्चुकिन्¦ पु॰ कञ्चुक + अस्त्यर्थे इनि।
“अन्तःपुरचरोवृद्धोविप्रो गुणगणान्वितः। सर्वकार्य्यार्थकुशलः कञ्चु-कीत्यभिधीयते” इत्युक्तलक्षणे

१ राज्ञामन्तःपुरा-धिकारिणि
“अन्तःकञ्चकिकञ्चुकस्य” रत्ना॰।

२ द्वार-पाले,

३ सर्पे

४ जारे,

५ यवे,

६ चणके च राजनि॰। तुषरूपकञ्चुकावृतत्वात्तयोस्त्रथात्वम्।

७ आवद्धकवचे त्रि॰

शब्दसागरः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

कञ्चुकिन्¦ m. (-की)
1. An attendant on the women's apartments.
2. A libidinous man, a debauchee.
3. A serpent.
4. Agallochum.
5. Bar- ley.
6. A sort of pulse, (Chenna.) E. कञ्चुक armour, &c. इनि aff.

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

कञ्चुकिन् [kañcukin], a. Furnished with armour or mail. m.

An attendant on the women's apartments, a chamberlain; (an important character in dramas); अन्तः- पुरचरो वृद्धो विप्रो गुणगणान्वितः । सर्वकार्यार्थकुशलः कञ्चुकीत्यभिधीयते ॥ (he must be a Brāhmaṇa, very old, &c.; cf. V.3. and Ś.5.3).

A libidinous man, debauchee.

A serpent.

A door-keeper.

Barley. -Comp. -वरः The head कञ्चुकिन् आकर्ण्य कञ्चुकिवरस्य वचः क्षितीशः । Bil. Ch.53.

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

कञ्चुकिन् mfn. furnished with armour or mail

कञ्चुकिन् mfn. ( ifc. )covered with , wrapped up in Bhartr2.

कञ्चुकिन् m. an attendant or overseer of the women's apartments , a chamberlain S3ak. Vikr. Pan5cat. etc.

कञ्चुकिन् m. a libidinous man , a debauchee L.

कञ्चुकिन् m. a snake L.

कञ्चुकिन् m. N. of several plants (Agallochum , barley , Cicer Arietinum , Lipeocercis Serrata) L.