कटभी
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कटभी, स्त्री, (कटवद् भाति । कट + भा + डः । गौ- रादित्वात् ङीष् ।) ज्योतिष्मती लता । इत्यमरः । २ । ४ । १५० ॥ नया फटिकी इति भाषा । अप- राजिता । वृक्षभेदः । तत्पर्य्यायः । नाभिका २ शौण्डी ३ पाटली ४ किणिही ५ मधुरेणुः ६ क्षुद्रश्यामा ७ कैडर्य्यः ८ श्यामला ९ । अस्या गुणाः । कटुत्वम् । उष्णत्वम् । गुल्मविषाध्मानशूलदोष- नाशित्वम् । वातकफाजीर्णरोगशमताकारित्वम् । श्वेता चेत् गुणयुक्तत्वञ्च । “तत्फलं तद्गुणं ज्ञेयं विशेषात् कफशुक्रकृत्” । इति राजनिर्घण्टः ॥ (यथा भावप्रकाशे । “कटभी तु प्रमेहार्शोनाडीव्रणविषक्रिमीन् । हन्त्युष्णा कफकुष्ठघ्नी कटुरुष्णा च कीर्त्तिता” ॥) वृक्षभेदः । का~टाशिरीष इति ख्यतः । इति रत्नमाला ॥
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कटभी स्त्री।
ज्योतिष्मती
समानार्थक:पारावताङ्घ्रि,कटभी,पण्या,ज्योतिष्मती,लता
2।4।150।1।2
पारावताङ्घ्रिः कटभी पण्या ज्योतिष्मती लता। वार्षिकं त्रायमाणा स्यात्त्रायन्ती बलभद्रिका॥
पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, पृथ्वी, अचलसजीवः, ओषधिः
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कटभी¦ स्त्री कट इव भाति भा--कगौरा॰ ङीष्।
१ ज्योतिष्मती-लतायाम् राजनि॰
२ लताभेदे भावप्र॰। सा च
“कठभीस्वादुपुष्पा च मधुरेणुः कटम्भरः। कटभी तु प्रमेहार्शो-नाडीव्रणविषक्रमीन्। हन्त्युष्णा कफकुष्ठघ्नी कटूरूक्षा चकीर्त्तिता। तत्फलं तुवरं ज्ञेयं विशेपात् कफशुक्र-हृत्। भा॰ वप्र॰ उक्तपर्य्यायगुणा।
३ अपराजितायाञ्चअत्रापपाजिता (कां टाशिरीष) वृक्षभेदः रत्नमाला।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कटभी¦ f. (-भी)
1. A plant, (Heartpea, Cardiaspermum halicacabum.)
2. Another creeper, (Clitoria ternata.) E. कट् to encompass, and भज् to serve, ड and ङीष् affs.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कटभी/ कट--भी f. Cardiospermum Halicacabum Sus3r.
कटभी/ कट--भी f. N. of several other plants L.