कठः

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

कठः, पुं, (कठेन प्रोक्तमधीते यः । कठशाखां अभि- जानाति वा “कठचरकात् लुक्” । इति लुक् । ४ । ३ । १०७ ।) मुनिविशेषः । कठशाखाध्ययनकर्त्ता कठशाखाज्ञः । (यथा महाभारते । १ । पौलमे ८ । २४ । “उद्दालकः कठश्चैव श्वेतश्चैव महायशाः” ॥ ऋग्भेदः । स्वरः । (“कठो मुनौ तदाख्यातवेदाध्येतृज्ञयोः स्वरे” ।) इति हेमचन्द्रः ॥ ब्राह्मणः । इति त्रिकाण्डशेषः ॥ (उपनिषद्विशेषः । यदुक्तं मुक्तिकोपनिषदि । “ईशा-केन-कठ-प्रश्न-मुण्ड-माण्डक्य-तित्तिरि” ॥)

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

कठः [kaṭhḥ], 1 N. of a sage, pupil of Vaiśampāyana, teacher of that branch of Yajurveda which is called after him.

A Brāhmaṇa.

A note or simple sound.

A kind of ṛik. -ठाः The follower of that sage. के सव्रह्यचारिणोस्येति । कठाः । Mbh. on P.II.2.24.

ठी A female follower of Kaṭha. कठी वृन्दारिका कठवृन्दारिका Mbh. on P.VI.3.42.

The wife of a Brāhmaṇa.-Comp. -अध्यापकः a teacher of the Kaṭha branch of the Yajurveda. -उपनिषद् N. of an Upaniṣad (generally said to belong to अथर्ववेद). -कालापाः P.II. 4.3. Schools of कठ and कालाप; नन्दन्तु कठकालापाः वर्धन्तां कठकौथुमाः Mbh. on II.4.3. ये च मे कठकालापा बहवो दण्ड- माणवाः Rām.2.32.18. -धूर्तः a Brāhmaṇa well-versed in the कठ branch of the Yajurveda. -श्रोत्रियः P.V. 2.84. a Brāhmaṇa who has mastered the कठ branch of the Yajurveda.