कण्डूयन
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कण्डूयनम्, क्ली, (कण्डूय + भावे ल्युट् ।) कण्डूः । इति हलायुधः ॥ (यथा, भागवते । ७ । ९ । ४५ । “यन्मैथनादि गृहमेधिसुखं हि तुच्छं कण्डूयनेन करयोरिव दुःखदुःखम्” ॥)
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कण्डूयन¦ न॰ कण्डूय--भावे ल्युट्। गात्रघर्षणभेदे (चुल-कान)
“कण्डूयनैर्दंशनिवारणैश्च” रघुः।
“तद्भावभा-विते चित्ते वल्लभस्य कथादिषु। मोद्वायितमिति प्राहुः-कर्ण्णकण्डूयनादिकम्”।
“नेशः कण्डूयनेऽङ्गानामासस-नोत्थनचेष्टने” भाग॰
३ ,
३१ ,
२७ । दीक्षितस्य तत्साधन द्रव्यम्
“कृष्णविषाणां त्रिवलि पञ्चवलिं वोत्तानांदशायामाबध्नीते[Page1633-a+ 38] तया कण्डूयनम्” कात्या॰
७ ,
३ ,
२९ ,
३० उक्तम्।
“यदाकण्डूरुत्पद्यते दीक्षितेन तया कण्डूयन कार्य्यम्” कर्कः। यजमानपत्न्यास्तु कण्डूयने।
“पृथुमुखोयज्ञियवृक्षशङ्कुः क-ण्डूयने” कात्या॰
७ ,
५ ,
८ ।
“विपुलाग्रो यज्ञियवृक्षस्यो-दुम्बरपलादेः शङ्कुः पत्न्याः कण्डूयनकर्मणि भवतिस च प्रादेशमात्रः” कर्कः। करणे ल्युट्।
२ कण्डू-यनसाधने स्त्रियां ङीप्।
“कण्डूयन्यभिषेकेण प्रलिम्पते
“प्रपर्वतस्येति” कात्या॰
१५ ,
६ ,
८ । कण्डूयनी कृणवि-षाणा” कर्कः।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कण्डूयन¦ n. (-नं)
1. Itching.
2. Scratching; also कण्डूया and कण्डू। E. As before, affixes यक् and ल्युट्।
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कण्डूयन [kaṇḍūyana] नक [naka], नक a. Scratching. -नम् Scratching, rubbing; कण्डूयनैर्दशनिवारणैश्च R.2.5. -नी A brush for rubbing. -कः A tickler; कर्णस्य कण्डूयनकेन वापि (तृणेन कार्यं भवतीश्वराणाम्) Pt.1.71.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कण्डूयन n. the act of scratching , scraping , rubbing
कण्डूयन n. itching , the itch Ka1tyS3r. Sus3r. Ragh. etc.
Vedic Rituals Hindi
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कण्डूयन न.
(कण्डू + ल्युट्) खरोचने (खुजलाने) अथवा रगड़ने का कृत्य, (मृग की सींग से) शरीर को खुजलाना, का.श्रौ.सू. 7.3.26 (दीक्षा)।