कनखल
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कनखल¦ पु॰।
१ तीर्थभेदे तच्च तीर्थं गङ्गाद्वारसनीपस्थम् यथोक्तंभा॰ व॰
९१ अ॰
“बिभेद तरसा गङ्गां गङ्गाद्वारं युधिष्ठिरपुण्यं तद्ध्यायतं राजन्! ब्रह्मर्षिगणसेवितम्। सनत्-कुमारः कौरव्य! पुण्यं कनखलं तथा। पर्व्वतस्य पुरु-र्नाम यत्र जातः पुरूरवाः”। तस्य माहात्म्यमुक्तम्
“गङ्का-द्वारे कुशावर्त्ते विल्वके नीलपर्व्वते। तथा कनखले स्रात्वाधूतपाष्मा दिवं व्रजेत्” भा॰ अनु॰
२५ ।
“विशेषो वै कनखलेप्रयागे परमं महत्। यत्राकार्य्यशतं कृत्वा कृतं गङ्गा-वसेचनम्। सर्व्व तत्तस्य गङ्गापोदहत्यग्निरिवेन्धनम्” भा॰ व॰
८५ अ॰।
“ततो गच्छेत धर्म्मज्ञ नमस्कृत्य महा-गिरिम्। स्वर्गद्वारेण यत्तुल्यं गङ्गाद्वारं न संशयः” इत्युपक्रम्य
“ततः कनस्यले स्नात्वा त्रिरात्रोपोषितोनरः। अश्व-मेधमवाप्नोति स्वर्गलोकञ्च विन्दति” भा॰ व॰
८४ । तत्तीर्थस्थ
२ समीपस्थपर्ब्बते च
“एते कनखला राजन्नृषीणां दयिता-नृप!। एषा प्रकाशते गङ्गा युधिष्ठिर! महानदी” भा॰ व॰
१३
५ अ॰
“तस्माद्गच्छेरनुकनखलं शैलराजावतीर्णाम्” मेघ॰
“तीर्थं कनखलं नाम गङ्गाद्वारेऽस्ति पावनम्। यत्र काञ्च-नपातेन जाह्नवी देवदन्तिना उशीनरगिरिप्रस्थाद्भित्त्वात्मव-तारिता” कथासरित्सागरः।
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कनखलम् [kanakhalam], N. of a Tīrtha or sacred place and the hills adjoining it; (तीर्थं कनखलं नाम गङ्गाद्वारे$स्ति पावनम्); तस्माद्गच्छेरनुकनखलं शैलराजावतीर्णां जह्नोः कन्याम् Me.5.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कनखल/ कन--खल n. N. of a तीर्थMBh. Hariv. AgP.
कनखल/ कन--खल m. pl. N. of mountains MBh. iii.
कनखल/ कन-खल कन-देवSee. कन.
Purana index
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
--a sacred place on the Ganges, where गरुड performed तपस्। Here शिव danced with a योगिनी. Bath here leads to Rudralokam. M. १८६. १०; १९२. ११; १९३. ६९-71; वा. ८३. २१.
Purana Encyclopedia
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
Kanakhala^1 : m. (pl.): Name of a mountain range.
Loved by sages; the great river Gaṅgā shines there (ete kanakhalā rājan ṛṣīṇāṁ dayitā nagāḥ/eṣā prakāśate gaṅgā yudhiṣṭhira mahānadī) 3. 135. 5.
_______________________________
*2nd word in right half of page p303_mci (+offset) in original book.
previous page p302_mci .......... next page p304_mci
Kanakhala^2 : nt.: Name of a tīrtha.
Situated near Gaṅgādvāra 3. 88. 18; 13. 26. 12; described as holy (puṇya) 3. 88. 19; by bathing and fasting there for three nights one gets the fruit of performing an Aśvamedha sacrifice and, freed of sins, goes to heaven 3. 82. 26; (dhūtapāpmā divaṁ vrajet) 13. 26. 12 (Acc. to Nī. the tīrthas listed in 13. 26. 12 are all on the river Gōdāvarī; for his remark see Kuśāvarta below).
_______________________________
*1st word in left half of page p304_mci (+offset) in original book.
Mahabharata Cultural Index
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
Kanakhala^1 : m. (pl.): Name of a mountain range.
Loved by sages; the great river Gaṅgā shines there (ete kanakhalā rājan ṛṣīṇāṁ dayitā nagāḥ/eṣā prakāśate gaṅgā yudhiṣṭhira mahānadī) 3. 135. 5.
_______________________________
*2nd word in right half of page p303_mci (+offset) in original book.
previous page p302_mci .......... next page p304_mci
Kanakhala^2 : nt.: Name of a tīrtha.
Situated near Gaṅgādvāra 3. 88. 18; 13. 26. 12; described as holy (puṇya) 3. 88. 19; by bathing and fasting there for three nights one gets the fruit of performing an Aśvamedha sacrifice and, freed of sins, goes to heaven 3. 82. 26; (dhūtapāpmā divaṁ vrajet) 13. 26. 12 (Acc. to Nī. the tīrthas listed in 13. 26. 12 are all on the river Gōdāvarī; for his remark see Kuśāvarta below).
_______________________________
*1st word in left half of page p304_mci (+offset) in original book.