कफिथ

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

वाचस्पत्यम्

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

कफिथ¦ पु॰ कपिस्तिष्ठत्तत्र तत्फलप्रियत्वात् स्था--क पृषो॰। (कएतवेल) वृक्षभेदे
“त्रिरात्रान्ते त्रिरात्रान्ते कपित्यव-दराशनः” भाग॰

४ ,

८ ,

६० । अस्य गुणपर्य्यायादि भावप्र॰उक्तं यथा।
“कपित्थस्त दाथत्थः त्याततथा पुष्पफलः स्मृतः। कपिप्रियोद्रधिफलस्तथा द्रन्तशष्ठ{??}प च। कपित्थमामं[Page1660-a+ 38] सङ्ग्राहि कषायं लघु लेखनम्। पक्वं गुरु तृषाहिक्का-शमनं वातपित्तजित्। स्यादल्पन्तुवरङ्कण्ठशोधनं ग्राहिदुर्जरम्”। अपिच
“कपित्यमामं कण्डूघ्नं विशदं ग्राहिवातलम्। मधुराम्लकषायत्वात् सौगन्ध्याच्च रुचिप्रदम्” सुश्रुते अम्लवर्गेऽयं पठितः अम्लशब्दे तद्वाक्यं दर्शितम्। हारीतेनास्य भक्षणं सर्वदा निषिद्धं यथा
“न वटप्ल-क्षोदुम्बरनीपदधित्थमातुलाङ्गानि भक्षयेत्। कपित्थो-स्त्यत्र देशे पुष्करा॰ इनि कपित्थिनी स्त्री कपित्थयुक्तदेशे। तस्य सन्निकृष्टदेशादि काशा॰ इनि। कपित्थिन् तत्स-न्निकृष्टदेशादौ त्रि॰।