कर्व्वट

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

कर्व्वटम्, क्ली, (कर्व्वं सुन्दरत्वात् सर्व्वं अटति प्राप्नो- तीति । शकन्धादित्वात् अलोपे साधुः ।) पुरम् । नगरम् । इति जटाधरः ॥

कर्व्वटः, पुं क्ली, (कर्व्व + अटन्प्रत्ययः ।) द्विशतग्राम- मध्ये मनोरमस्थानम् । ग्रामशतस्थजनाः क्रयवि- क्रयादिना सेवादिना वा येन ग्रामेण जीवन्ति सः । इति केचित् ॥ चतुःसमग्रामः । इत्येके ॥ चतुः- समं गृहस्थानम् । इत्यपरे ॥ इत्यमरटीकायां भरतः ॥ चतुःशतग्रामसंग्रहस्थानम् । इति सार- सुन्दरी ॥ (तथा हि याज्ञवल्क्यः । २ । १६७ । “धनुः शतं परीणाहो ग्रामक्षेत्रान्तरं भवेत् । द्वे शते कर्व्वटस्य स्यात् नगरस्य चतुःशतम्” ॥ देशभेदः । यथा, महाभारते । २ । ३० । २२ । “ताम्रलिप्तं च राजानं कर्व्वटाधिपतिं तथा । सुह्मानामधिपञ्चैव ये च सागरवासिनः” ॥)

शब्दसागरः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

कर्व्वट¦ mn. (-टः-टं)
1. The capital of a district, (of two or four hundred villages,) in a pleasant site and of handsome construction, a market town, &c. n. (-टं) A city. E. कर्व्व to be proud, and अटच् aff.