काकतिन्दुक

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

काकतिन्दुकः, पु, (कं जलं अकति इत्यण् । काकः तिन्दुकः काकवर्णो वा तिन्दुकः काकप्रियस्तिन्दुका वा ।) वृक्षविशेषः । माकडा केन्दु । माकडो गाव् । काकते~दु इति च भाषा । तत्पर्य्यायः । का- केन्दुः २ कुलकः ३ काकपीलुकः ४ । इत्यमरः । २ । ४ । ३९ ॥ काकपीलुः ५ काकाण्डः ६ काक स्फूर्ज्जः ७ काकाह्वः ८ काकवीजकः ९ । अस्य गुणाः । कषायत्वम् । अम्लत्वम् । गुरुत्वम् । वातविकारनाशित्वञ्च । पक्वस्य तस्य गुणाः । मधुरत्वम् । किञ्चित्कफकारित्वम् । वान्तिपित्त- नाशित्वञ्च । इति राजनिर्घण्टः ॥ (काकाण्डशब्दे- ऽस्य विवरणं ज्ञेयम् ॥)

अमरकोशः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

काकतिन्दुक पुं।

कटुतिन्दुकः

समानार्थक:काकेन्दु,कुलक,काकतिन्दुक,काकपीलुक

2।4।39।1।3

काकेन्दुः कुलकः काकतिन्दुकः काकपीलुके। गोलीढो झाटलो घण्टापाटलिर्मोक्षमुष्ककौ॥

पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, पृथ्वी, अचलसजीवः, वृक्षः

वाचस्पत्यम्

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

काकतिन्दुक¦ पु॰ काकईषज्जलकस्तिन्दुतिकेन्दुकः, काकवर्णोवा तिन्दुकः काकप्रियो वा तिन्दुकः। (कुं चिलिया)(माकडातेंदु) इति च प्रसिद्धे कुपीलौ भावप्र॰। तत्पर्य्यायगुणादि तत्रोक्तं यथा
“तिन्दुको यस्तु कथितोजलजो दीर्घपत्रकः। कुपीलुः कुलयः काकतिन्दुकःकाकपीलुकः। कुपीलु शीतलं तिक्तं वातलं मदकृल्लघु। पादव्यथाहरं ग्राहि कफपित्तास्रनाशनम्” अत्र फल-परत्वात् न॰।

शब्दसागरः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

काकतिन्दुक¦ m. (-कः) A kind of ebony, (Diospyros tomentosa, Rox.) E. काक, and तिन्दुक ebony.

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

काकतिन्दुक/ काक--तिन्दुक m. a kind of ebony (Diospyros tomentosa) L.