काक्ष
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
काक्ष इ काङ्क्षणे । आकाङ्क्षायामिति यावत् । इति कविकल्पद्रुमः ॥ (भ्वां--परं--सकं--सेट्--इदित् ।) इ काङ्क्षति धनं लोकः । नमध्यपाठेनैवेष्टसिद्धे इदनुबन्धो वेदेषूच्चारणभेदार्थः । इति दुर्गा- दासः ॥
काक्षः, पुं, (कु कुत्सितं अक्षं अत्र । “का पथ्यक्षयोः” ६ । ३ । १०४ । इति कोः कादेशः ।) कटाक्षः । इति हेमचन्द्रः ॥ (यथा, भट्टिः । ८ । २४ । “आज्ञालाभोन्मुखोदूरात् काक्षेणानादरेक्षितः” ॥)
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
काक्ष¦ काङ्क्षणे इदित् भ्वा॰ सक॰ सेट्। काड्क्षतिअकाङ्क्षीत् चकाङ्क्ष काङ्क्षा प्रनिकाङ्क्षति।
“न शोचतिन काङ्क्षति” गीता
“काङ्क्षन्नु गतिमुत्तमाम्” मनुः। अस्यात्मनेपदित्वमिच्छन्ति।
“न काङ्क्षे विजयं कृष्ण!” गीता
“काङ्क्षावहे द्वारपतेस्तवाज्ञाम्” भा॰ व॰
१०
६२
३ ।
“नाहं भूयो वरं काङ्क्षे” भा॰ अनु॰
७६
९ भा॰ स॰
२१
३५ । अनु + आनुलोम्येन प्रार्थने।
“अतः प्रियंचेदनुकाङ्क्षसे त्वम्” अभि + आभिमुख्येन प्रार्थने
“अत्यर्थमभिकाङ्क्षामि मृगयांसरयूवने” रामा॰। आ + सम्यक्प्रार्थने रामाभिषेकमाकाङ्क्षन्नाकाङ्क्षदुदयं रवेः” रामा॰।
“धीरेव कन्या पितुराचकाङ्क्ष” रघुः।
“आका-ङ्क्षेयं तनुगुरुतया नैव गन्तुं समर्था” पदाङ्कदूतम्। प्रति + आ प्रत्याशायाम।
“इहैव फलमासीनः प्रत्याकाङ्क्षतसर्वगम्” भा॰ शा॰
४८
७ । प्रति + प्रतिरूपतयाभिलाषे।
“त्वामेघ प्रतिकाङ्क्षन्त पर्जन्यमिवकर्षकाः” रामा॰।
काक्ष¦ पु॰ कुत्सितमक्षमत्र
“का प्रथ्यक्षया प्रा॰ कोः कादेशः। कटाक्षे त्रिका॰।
“आज्ञालाभोन्म खोदूरात् काक्षेणा-नादरेक्षितः” भट्टिः।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
काक्ष¦ r. 1st. cl. (इ) काक्षि (कांक्षति) To desire; it is most frequently used with आङ् prefixed, in the same sense.
काक्ष¦ mfn. (-क्षः-क्षा-क्षं) Frowning, looking, scornfully or in displeasure. m. (-क्षः) A glance, a wink or leer. n. (-क्षं) A frown, a look of dis- pleasure. E. का for कु diminutive or depreciative, and अक्षि the eye. f. (-क्षी)
1. A sort of trefoil, (Cytisus cojan.)
2. A perfume, a fra- grant kind of earth. E. कक्ष a creeping plant, अण् and ङीप् affs.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
काक्षः [kākṣḥ], [कुत्सितमक्षं अत्र, कोः कादेशः; Sk. on P.VI.3.14] A side-long look, a glance. -क्षम् Frown, look of displeasure, malicious look; काक्षेणानादरेक्षितः Bk.5.24. काक्षेण पश्यति लिखत्यभिखां नयज्ञः Dūtavākyam 1.12.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
काक्ष/ का mfn. (fr. 2. का+ अक्ष)frowning , looking scornfully or in displeasure Siddh. on Pa1n2. 6-3 , 104 Sch. on Bhat2t2. v , 24
काक्ष/ का mn. a glance , wink , leer Pa1n2. 6-3 , 104 Bhat2t2. v , 24 Vop. vi , 93 (See. कटा-क्ष.)
काक्ष m. a kind of plant g. प्लक्षा-दिin the Ka1s3.
काक्ष n. the fruit of the same ib.
काक्ष n. a kind of fragrant earth , perfume( कच्छी, सौराष्ट्र-मृत्तिका) L.
Purana Encyclopedia
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
Kākṣa : m. (pl.): Name of a Janapada.
One of the (northern) Janapadas (also called Deśas (uddeśamātreṇa mayā deśāḥ saṁkīrtitāḥ 6. 10. 68) of the Bhāratavarṣa listed by Saṁjaya (ata ūrdhvaṁ janapadān nibodha gadato mama) 6. 10. 37, 5; (kākṣāḥ sāmudraniṣkuṭāḥ) 6. 10. 47.
_______________________________
*3rd word in right half of page p652_mci (+offset) in original book.
Mahabharata Cultural Index
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
Kākṣa : m. (pl.): Name of a Janapada.
One of the (northern) Janapadas (also called Deśas (uddeśamātreṇa mayā deśāḥ saṁkīrtitāḥ 6. 10. 68) of the Bhāratavarṣa listed by Saṁjaya (ata ūrdhvaṁ janapadān nibodha gadato mama) 6. 10. 37, 5; (kākṣāḥ sāmudraniṣkuṭāḥ) 6. 10. 47.
_______________________________
*3rd word in right half of page p652_mci (+offset) in original book.