काञ्चि
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
काञ्चिः, स्त्री, (काञ्चते इति “सर्व्वधातुभ्य इन्” । उणां ४ । ११७ । इति इन् ।) काञ्ची । इत्युणादि- कोषः ॥ (यथा आर्य्यासप्तशती ६९३ । “हृतकाञ्चिवल्लिबन्धोत्तरजघनादपरभोगभुक्तायाः । उल्लसति रोमराजिः स्तनशम्भोर्गरलरेखेव” ॥)
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
काञ्चि(ञ्ची)¦ स्त्री काचि--बन्धने कर्मणि इन्। रशनायाम्(चन्द्रहार गोट) इत्यादौ कटिबन्धदामभेदे।
“स्वकराव-लम्बनविमुक्तगलतकलकाञ्चि काञ्चिदरुणत्तरुणः” माघः। [Page1858-a+ 38] काचि--दीप्तौ कर्त्तरि इन्।
२ मोक्षदसप्तपुर्य्यन्तर्गतपुरीभेदेच
“अयोध्या मथुरा माया काशी काञ्चिरवन्तिका। पुरीद्वारवती चैव सप्तैता मोक्षदायिकाः” काञ्चिरभिजनोऽस्य अण्तस्य बहुषु लुक्।
३ पित्रादिक्रमेण तत्र वासिषु जनेषु पु॰ब॰ व॰।
“मूत्रतश्चासृजत् काञ्चींच्छरभांश्चै वै पार्श्वतः” भा॰ आ॰
१७
५ अ॰। कृदिकारान्तत्वात् वा ङीप् उक्तार्थे।
“वारिक्षोभात्तरितविहगश्रेणिकाञ्चीगुणायाः” मेघ॰।
“पुनः पुनः केशरदामकाञ्चीम्”
“काञ्चीगुणस्थानमनि-न्दितायाः” कुमा॰।
“माहिष्मतीवप्रनितम्बकाञ्चीम्” रघुः। मुक्तिस्थानानान्यकेनीत्युपक्रमे
“काञ्ची च त्र्यम्बकं चापिसप्तगोदावरीतटम्” काशी॰
६ अ॰
“जगाम नगरीं काञ्चींकान्तां त्रिभुवनादपि। लक्ष्मीकान्तः स्वयं साक्षाज्जन्तूस्तत्रनिवासिनः। श्रीकान्तानेव कुरुते परत्रेह च निश्चितम्। दृष्ट्वा काञ्चीं कान्तिमतीं कान्तिमद्भिर्निषेविताम्। कान्तिमान-भवत् सोऽपि नाकान्तिस्तत्र कस्यचित्” काशीख॰। इत्यञ्चद्विविधा शिवकाञ्ची विष्णुकाञ्ची च पु॰ प्रसिद्धा। काञ्चीपुरीच दक्षिणस्यां वृ॰ स॰ कूर्म्मविभागे उक्ता। अथ दक्षिणेनलङ्केत्युपक्रमे काञ्ची
“मरुचीपट्टन चेर्य्यार्य्यकसिं हलाऋषभाः” इति। काञ्चीशब्दस्य प्रस्थशब्दे परे आद्युदा-त्तता। मेखलाभेदश्च
“एकयष्टिर्भवेत् काञ्ची मेखला त्वष्ट-यष्टिका। रशना षोडश ज्ञेया कलापः पञ्चविंशकः” इत्युक्तलक्षणः। अभेदोपचारादन्ययष्टिकायामपिवत्तिरिति बोध्यम्।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
काञ्चि¦ f. (-ञ्चिः) See काञ्ची।
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
काञ्चिः [kāñciḥ] ची [cī], ची f. [काञ्च् बन्धने इनि]
A woman's girdle or zone furnished with small tinkling bells or other ornaments; एतावता नत्वनुमेयशोभि काञ्चीगुणस्थानमनिन्दितायाः Ku.1.37,3.55; Me.28. Śi.9.82; R.6.43.
N. of an ancient city in the south of India, regarded as one of the sacred cities of the Hindus; (for the names of seven cities see अवन्ति). -Comp. -कलापः, कालापा a. girdle; जघनमरुणरत्नग्रन्थिकाञ्चीकलापं कुवलयनयनानां को विहातुं समर्थः Bh.1.71. -गुणस्थानम् The hips, haunches; Ku. 1.37. -पुरी, -नगरी the same as काञ्ची (2). -पदम् the hips and loins. -यमकम् a kind of paronomasia or punning; cf. Bk.1.8.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
काञ्चि m. pl. N. of a people MBh. i , 6684
काञ्चि f. = काञ्चीComm. on Un2. iv , 117