काञ्जिकवटक
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
काञ्जिकवटकः, पुं, (काञ्जिकयोगेन कृतो वटकः ।) वटकविशेषः । का~जि वडा इति भाषा । तस्य पाकप्रकारो यथा, -- “मन्थनी नूतना धार्य्या कटुतैलेन लेपिता । निर्म्मलेनाम्बुनापूर्य्य तस्याञ्चूर्णं विनिक्षिपेत् ॥ राजिकाजीरलवणहिङ्गुशुण्ठीनिशाकृतम् । निक्षिपेद्वटकांस्तत्र भाण्डस्यास्यञ्च मुद्रयेत् ॥ ततो दिनत्रयादूर्द्ध्वमम्लाः स्युर्वटका ध्रुवम्” ॥ अस्य गुणाः । “काञ्जिकवटको रुच्यो वातहरः श्लेष्मकारकः शीतः । दाहं शूलमजीर्णं हरते नेत्रामयेष्वहितः” ॥ इति भावप्रकाशः ॥
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
काञ्जिकवटक¦ पु॰ (कां जिवडा) प्रसिद्धे भावप्रकाशोक्ते वटक-भेदे तद्विधानगुणादि तत्रोक्तं यथा
“मन्थनी नूतना धार्य्याकटुतैलेन लेपिता। निर्म्मलेनाम्बुनापूर्य्य तस्यां चूर्ण्णंविनिःक्षिपेत्। राजिकाजीरलवणहिङ्गुशुण्ठीनिशा-कृतान्। निःक्षिपेद्वटकांस्तत्र भाण्डस्यास्यञ्च मुद्रयेत्। ततोदिनत्रयादूर्द्धमम्लाः स्युर्वटका ध्रुवम्। काञ्जिकोवटकोरुच्यो वातघ्नः श्लेष्मकारकः”। शीतोदाहं शूल-मजीर्ण्णं हरते दृगामयेष्वहितः”।
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
काञ्जिकवटक/ काञ्जिक--वटक m. a dish consisting of sour gruel , meal , and several condiments Bhpr.