काद्रवेय
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
काद्रवेयः, पुं, (कद्रोरपत्यं पुमान् । कद्रु + “शुभ्रादि- भ्यश्च” । ४ । १ । १२३ । इति ढक् । “ढे लोपो- ऽकाद्व्राः” । ६ । ४ । १४ । इति न लोपः ।) कद्रु- सन्तानः । नागः । इत्यमरः । १ । ८ । ४ ॥ (यथा, महाभारते १ । ६५ । ४१ । “शेषोऽनन्तो वासुकिश्च तक्षकश्च भुजङ्गमः । कूर्म्मश्च कुलिकश्चैव काद्रवेयाः प्रकीर्त्तिताः” ॥)
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
काद्रवेय पुं।
नागाः
समानार्थक:नाग,काद्रवेय,गज,भोगवती
1।8।4।1।3
विष्वक्संतमसं नागाः काद्रवेयास्तदीश्वराः। शेषोऽनन्तो वासुकिस्तु सर्पराजोऽथ गोनसे॥
स्वामी : नागराजः
पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, पृथ्वी, चलसजीवः, मनुष्येतरः, जन्तुः, सरीसृपः
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
काद्रवेय¦ पुंस्त्री कद्र्वाः अपत्यम् शुभा॰ ढक्। फणा-लाङ्गूलवति सरीसृपभेदे नागे, सर्पे। स्त्रियां जातित्वात्ङीष्।
“काद्रवेयाश्च बलिनः सहस्रममितौजसः। सुपर्ण्ण-वशगाः नागा जज्ञिरेऽ नेकमस्तकाः” हरिवं॰
३ अ॰काश्यपपत्नीभेदक द्रुपुत्रवर्ण्णने
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
काद्रवेय¦ m. (-यः) A Naga or serpent of the race that is supposed to people the lower regions. E. कद्रु the mother of these beings, and ढक् aff.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
काद्रवेयः [kādravēyḥ], (कद्रू टक्)
A kind of snake; अमृताग्रभुवः पुरेव पुच्छं वडवाभर्तुरवारि काद्रवेयैः Śi.2.43.
N. of certain Nāgas (serpent-demons) supposed to people the lower regions.
Son of कद्रू काद्रवेयो मन्त्रमपश्यत् Mbh. on P.I.4.1.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
काद्रवेय m. (fr. कद्रूPa1n2. 6-4 , 147 ; g. शुभ्रा-दिPa1n2. 4-1 , 123 Vop. vii , 6 ), N. of certain नागs or serpent-demons supposed to people the lower regions e.g. of अर्बुदAitBr. vi , 1 S3Br. xiii , 4 , 3 , 9 S3a1n3khS3r. xvi , 2 , 14 A1s3vS3r. x , 7
काद्रवेय m. of कसर्णीरTS. i , 5 , 4 , 1 MBh. Hariv. BhP.
काद्रवेय m. a serpent (?) L.
Purana Encyclopedia
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
Kādraveya : m.: Son of Kadrū.
Specifically mentioned as such are Vāsuki, Airāvata and Elāpatra who, with others, held consultation on the means of avoiding destruction which threatened them due to their mother's curse 1. 33. 10, 1, 2; 1. 34. 1; Śeṣa, Ananta, Vāsuki, Takṣaka, Kūrma and Kulika--these six are mentioned as kādraveyas 1. 59. 40; Karkoṭaka, Śeṣa, Vāsuki, Kacchapa, Cāpakuṇḍa and Takṣaka are the kādraveyas who arrived to greet Arjuna's birth 1. 114. 60, 40; when mythical beings took sides between Karṇa and Arjuna, Kādraveyas were on the side of Arjuna--here specifically named are Vāsuki, Citrasena, Takṣaka, Upatakṣaka 8. 63. 36.
[See Kadrū].
_______________________________
*4th word in right half of page p11_mci (+offset) in original book.
Mahabharata Cultural Index
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
Kādraveya : m.: Son of Kadrū.
Specifically mentioned as such are Vāsuki, Airāvata and Elāpatra who, with others, held consultation on the means of avoiding destruction which threatened them due to their mother's curse 1. 33. 10, 1, 2; 1. 34. 1; Śeṣa, Ananta, Vāsuki, Takṣaka, Kūrma and Kulika--these six are mentioned as kādraveyas 1. 59. 40; Karkoṭaka, Śeṣa, Vāsuki, Kacchapa, Cāpakuṇḍa and Takṣaka are the kādraveyas who arrived to greet Arjuna's birth 1. 114. 60, 40; when mythical beings took sides between Karṇa and Arjuna, Kādraveyas were on the side of Arjuna--here specifically named are Vāsuki, Citrasena, Takṣaka, Upatakṣaka 8. 63. 36.
[See Kadrū].
_______________________________
*4th word in right half of page p11_mci (+offset) in original book.