कानीन

यन्त्रोपारोपितकोशांशः

कल्पद्रुमः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

कानीनः, पुं स्त्री, (कन्यायां अनूढायां जातः कन्याया जातो वा । कन्या + “कन्यायाः कनीन च” । ४ । १ । ११६ । इति अण् कनीनादेशश्च ।) अनूढापुत्त्रः । तत्पर्य्यायः । कन्यकाजातः २ । इत्यमरः । २ । ६ । २४ ॥ सा कन्या यद्यनूढा पितृगृह एव तिष्ठति तदा तत्पुत्त्रो मातामहस्यैव यथा, -- “कानीनः कन्यकाजातो मातामहसुतो मतः” ॥ इति याज्ञवल्क्यः ॥ यद्यूढा तदा वोढुरेव यथा, -- “पितृवेश्मनि कन्या तु यं पुत्त्रं जनयेद्रहः । तं कानीनं वदेन्नाम्ना वोढुःकन्यासमुद्भवम्” ॥ इति मनुः ॥ व्यासे कर्णे च पुं । इति मेदिनी ॥

अमरकोशः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

कानीन पुं।

कन्यकासुतः

समानार्थक:कानीन,कन्यकाजात

2।6।24।1।1

कानीनः कन्यकाजातः सुतोऽथ सुभगासुतः। सौभागिनेयः स्यात्पारस्त्रैणेयस्तु परस्त्रियाः॥

जनक : कन्या

पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, पृथ्वी, चलसजीवः, मनुष्यः

वाचस्पत्यम्

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

कानीन¦ पु॰ कन्याया अनूढाया अपत्यम् अण् कनीनादेशश्च।
“कानीनः कन्यकाजातो मातामहसुतो मतः” इति याज्ञ॰उक्ते पुत्रभेदे। यथा व्यासः कर्णश्च। याज्ञ॰ मातामहसुत-त्वमुक्तम्। मनुना तु
“पितृवेश्मनि कन्या तु यं पुत्रं जनये-द्रहः। तं कानीनं वदेन्नाम्ना वोढुः कन्यासमुद्भवम्” इत्य-नेन वोढुः सुतत्वमुक्तम्। अनयोर्विरोधः अभ्युपगमा-नभ्युपगमाभ्यामन्यतरयोः सपुत्रापुत्रत्वाभ्यां वा समा-धेयः।
“कानीनश्च सहोढश्च क्रीतः पौनर्भवस्तथा। स्वयंदत्तश्च शौद्रश्च षडदायादबान्धवाः” इति मनुनातस्यादायाद धनहारित्वमुक्तम्। कर्णस्य यथा कानीनत्वं तथारुणात्मजशब्दे

३५

९ पृ॰ उक्तम्।
“कानीनञ्चापि जानामि सवितुः प्रथमं सुतम्। पितृष्वसरि[Page1883-a+ 38] कर्णं वै प्रसूतं सूततां गतम्” हरि॰

६० अ॰।
“भीष्मः खलुपितुः प्रियचिकीर्षया सत्यवतीं मातरसुदवाहयत् यामाहु-र्गन्धकालीमिति। तस्यां पूर्व्वं कानीनो गर्भो पराशराद्द्वैपायनोऽभवदिति” भा॰ आ॰

९५ अ॰। व्यासस्यकानीनत्वमुक्तम्।

शब्दसागरः

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

कानीन¦ mf. (-नः-नी) The son or daughter of a young and unmarried woman. m. (-नः)
1. A name of VYASA.
2. Also of KARNA, (being both horn of mothers who were unmarried.) E. कन्या a virgin or young girl, changed to कनीन् and अण् aff.

Apte

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

कानीनः [kānīnḥ], [कन्याया अनूढाया अपत्यं अण् कनीनादेशः P.IV.1. 116] The son of an unmarried woman; कानीनः कन्यका- जातो मातामहसुतो मतः Y.2.129; see also the definition given in Ms.9.172.

N. of Vyāsa.

N. of Karṇa.-a. Suitable to or designed for the eye-ball; Suśr. 2.353.13.

Monier-Williams

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

कानीन mf( ई)n. (fr. कनीन) , born of a young wife Pa1n2. 4-1 , 116 Mn. ix , 160 and 172 Ya1jn5. ii , 129 MBh. Hariv. BhP.

कानीन m. N. of व्यासComm. on Pa1n2. 4-1 , 116 (See. MBh. i , 3802 )

कानीन m. of कर्णComm. on Pa1n2. 4-1 , 116 (See. Hariv. 4057 BhP. ix , 23 , 13 )

कानीन m. of अग्निवेश्यBhP. ix , 2 , 21

कानीन mfn. suitable to or designed for the eyeball(See. कनीनक) Sus3r. ii , 353 , 13.

Purana index

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

--the son of Devadatta alias अग्निवेश्य. He was the sage जातूकर्णिज (जातुकर्ण-Burnouf). He was a mani- festation of Fire God. With him originated the Brahma- kula-आग्निवेश्यायन. भा. IX. 2. २१-22. [page१-348+ ३२]

Purana Encyclopedia

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

KĀNĪNA : A child born to an unmarried woman. Vyāsa, Karṇa, Śibi, Aṣṭaka, Pratardana, and Vasumān were Kānīnas.


_______________________________
*2nd word in left half of page 385 (+offset) in original book.

Vedic Index of Names and Subjects

पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्।

Kānīna in the Atharvaveda apparently denotes the ‘son of a maiden.’ See Pati.