कान्तार
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कान्तारम्, क्ली, (कस्य सुखस्य अन्तं ऋच्छति गच्छ- तीति । कान्त + ऋ + “कर्म्मण्यण्” । ३ । २ । १ । इति अण् ।) उपसर्गादि । (कान्तं मनोज्ञं ऋच्छति प्राप्नोतीति । कर्म्मण्यण् ।) काननम् । (यथा, हेः रामायणे २ । २८ । ५ । “सीते विमुच्यतामेषा वनवासकृता मतिः । बहुदोषं हि कान्तारं वनमित्यभिधीयते” ॥) पद्मविशेषः । इति हेमचन्द्रः ॥
कान्तारः, पुं, (कान्तं मनोज्ञं रसं ऋच्छति प्राप्नोति । कान्त + ऋ + अण् ।) इक्षुविशेषः । कतारे इति हिन्दी भाषा । (यथा, सुश्रुते सूत्रस्थाने ४५ अध्याये । “कान्तार तावसाविक्षुवंशकानुगुणौ मतौ” ।) अस्य गुणाः । गुरुत्वम् । शुक्रश्लेष्मवृद्धिकारित्वम् । वृंहणत्वम् । सारकत्वञ्च । इति भावप्रकाशः ॥ कोविदारवृक्षः । वंशः । इति राजनिर्घण्टः ॥
कान्तारः, पुं, क्ली, (कस्य सुखस्य अन्तं ऋच्छति यत्र । हिंस्रसङ्कु लत्वात् । कान्त + ऋ + आधारे घञ् ।) महावनम् । (यथा, गोः रामायणे । ४ । ४३ । ११ । “कैकेयान् सिन्धुसौवीरान् कान्तारगिरयश्च ये । गिरिजालावृतां दुर्गां मार्गध्वं पश्चिमां दिशम्” ॥) दुर्गमपथः । इत्यमरः । ३ । ३ । १७१ ॥ (उक्तञ्च-- “सिंहक्षुण्णकरीन्द्रकपोलमूलगलितं रक्ताक्तमुक्ता- फलम् कान्तारे वदरीभ्रमाद्द्रुतमगाद्भिल्लस्य पत्नी मुदा” इति ।) विलम् । छिद्रम् । इति मेदिनी ॥
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कान्तार नपुं।
चोराद्युपद्रवैर्दुर्गममार्गः
समानार्थक:कान्तार
2।1।17।2।2
अपन्थास्त्वपथं तुल्ये शृङ्गाटकचतुष्पथे। प्रान्तरं दूरशून्योऽध्वा कान्तारं वर्त्म दुर्गमम्.।
पदार्थ-विभागः : , द्रव्यम्, पृथ्वी, अचलनिर्जीवः, स्थानम्, मानवनिर्मितिः
कान्तार पुं-नपुं।
महावनम्
समानार्थक:महारण्य,अरण्यानी,कान्तार
3।3।172।2।1
दुरोदरो द्यूतकारे पणे द्यूते दुरोदरम्. महारण्ये दुर्गपथे कान्तारं पुन्नपुंसकम्.।
पदार्थ-विभागः : समूहः, द्रव्यम्, पृथ्वी, अचलनिर्जीवः, स्थानम्, प्राकृतिकस्थानम्
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कान्तार¦ पु॰ कान्ता अभीष्टा अराइव ग्रन्थयोऽस्य, कस्य जल-[Page1884-a+ 38] स्यान्तं कान्तं मनोज्ञं वा रसम् ऋच्छति ऋ--अण् उप॰ स॰। (काजलिया)
१ इक्षुभेदे भावप्र॰। तत्र तद्गुणाद्युक्तम्
“कान्त-रेक्षुर्गुरुर्वृष्यः श्लेष्मलोवृंहणःमरः।
२ कोविदारवृक्षे
३ वंशेच राजनि॰। कस्य सुखस्यान्तमृच्छत्यत्र ऋ--आधारे घञ्।
६ त॰। दुर्गमे पथि
४ महारण्ये च पु॰ न॰ अम॰
६ छिद्रे मेदि॰। स्वार्थे कन् इक्षुभेदे अमरः।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कान्तार¦ mn. (-रः-रं)
1. A had or difficult road.
2. A wood, a forest.
3. A hole, a cavity. m. (-रः)
1. A red variety of the sugar-cane.
2. A bamboo.
3. Mountain ebony. n. (-रं)
1. A symptom or sympto- matic disease.
2. A lotus. f. (-री) A sort of sugar-cane. E. कान् for कञ्चित् any one, here meaning no one, तृ to go, in the causal, form, अच् affix; allowing none to pass; or क pleasure, &c. अन्त end, ऋ to go, अण् aff.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कान्तारः [kāntārḥ] रम् [ram], रम् 1 A large or dreary forest; गृहं तु गृहिणीहीनं कान्तारादतिरिच्यते Pt.4.81; Bh.1.86; Y.2.38.
A bad road.
A hole, cavity.
रः A red variety of the sugar-cane.
Mountain ebony.
A bamboo. -री A kind of sugar-cane
रम् A symptom.
A lotus.
A class of the six-storeyed buildings. Māna.24.13-14
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कान्तार mn. a large wood , forest , wilderness , waste MBh. R. Ya1jn5. ii , 38 Katha1s. Pan5cat.
कान्तार mn. a difficult road through a forest , forest-path L.
कान्तार mn. a hole , cavity L.
कान्तार m. a red variety of the sugar-cane Sus3r.
कान्तार m. a bamboo L.
कान्तार m. the mountain ebony (Bauhinia variegata) L.
कान्तार m. (in music) a kind of measure
कान्तार n. a national calamity , calamity Ka1ran2d2. xlvii , 15 and 20
कान्तार n. the blossom of a kind of lotus , lotus L.
कान्तार n. a symptom or symptomatic disease W.