कापालिक
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कापालिकः, पुं, (कपालेन नृकपालेन चरति अभ्य- वहारादिकं करोतीति । कपालं + ठक् ।) वर्ण- सङ्करजातिविशेषः । इति तन्त्रसारः ॥ कपालि इति भाषा । वामाचारिविशेषः । यथा, -- “अथ तीर्णकराग्रणीः प्रतस्थे कापालिकजालकं विजेतुम्” । इति शङ्करविजयः ॥ (योगिविशेषः । यथा हट- योगदीपिकायां १ । ८ । “भानुकी नारदेवश्च खण्डः कापालिकस्तथा” ॥ तत्सम्प्रदायश्च यथा तत्रैव ३ । ९६ । “निषेव्यते शीतलमध्यधारा कापालिके खण्डमते ऽमरोली” ॥ “कापालिकस्यायं कापालिकस्तस्मिन् कापालिके खण्डकापालिकसम्प्रदाये इत्यर्थः” ॥ इतितट्टीका ॥)
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कापालिक¦ त्रि॰ कपालेन नृकपालेन चरति अभ्यवहारादिकंकरोति ठक्।
१ शैवाचारभेदयुक्ते सिद्धान्तेभेदे तेषामा-चारश्च।
“नरास्थिमालाकृतभूरिभूषणः श्मशानवासीनृकपालभोजनः”।
“पश्यामि योगाञ्जनशुद्धदर्शनोजगन्मिथोभिन्नमभिन्नमीश्वरात्”। तस्य धर्मभेदः प्रबो-धच॰ वर्णितो यथा।
“मस्तिष्काक्तवसाभिघारितमहा-मांसाहुतीर्जुह्वतां वह्नौ ब्रह्यकपालकल्पितसुरापानेननः पारणा। सद्यःकृत्तकठोरकण्ठविगलत्कीलालधारो-क्षणैरर्च्यो नः पुरषोपहारबलिभिर्देवो महाभैरवः” इति।
“अथ तीर्थकराग्रणीः प्रतस्थे बहुकापालिकजालकं विजे-तुम्” शङ्करदिग्विजयः।
२ अन्त्यजजातिभेदे (कपालि)पु॰ स्त्री॰ स्त्रियां ङीष्। अन्त्यजशब्दे कपालिन्शब्दे चविवृतिः। कपालिकैव शर्करा॰ अण्।
३ क्षुद्रकपाले न॰।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कापालिक¦ mfn. (-कः-की-कं) Relating or belonging to the skull. m. (-कः) A worshipper of SIVA of the left-hand order, characterised by carrying a half of the skull as a cup, drinking spirituous liquors, &c. E. कपाल, and ठञ् aff.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कापालिक mf( ई)n. relating to or belonging to a skull(= कपालिके-व) g. शर्करा-दिPa1n2. 5-3 , 107
कापालिक m. a kind of शैवascetic who carries a human skull and uses it as a receptacle for his food (he belongs to the left-hand sect) VarBr2S. Bhartr2. i , 64 Prab. liii , 5 Katha1s. etc.
कापालिक m. N. of a mixed class( कपालिन्) L.
कापालिक m. N. of a teacher
कापालिक n. a kind of leprosy
कापालिक mfn. peculiar to a कापालिकPrab. Pan5cat.