कार्षिक
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कार्षिकः, पुं, (कर्ष + स्वार्थे ठक् ।) कार्षापणः । इत्य- मरः । २ । ९ । ८८ ॥ (यथा याज्ञवल्क्यः । १ । ३६५ । “निष्कः शुवर्णाश्चत्वारः कार्षिकस्ताम्रिकः पणः” ॥ कर्षः कर्षणं शीलमस्य । कर्ष + ठक् ।) कृषकः । इति हेमचन्द्रः ॥ (कर्षस्यायम् । कर्ष + ठञ् । शा- स्त्रीयपलचतुर्भागः । कर्षः परिमाणमस्य ठक् । कर्षपरिमितद्रव्यम् । कर्षेण क्रीतः । ठञ् । कर्ष- क्रीतः ॥)
अमरकोशः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कार्षिक पुं।
रजतरूप्यकम्
समानार्थक:कार्षापण,कार्षिक
2।9।88।1।2
कार्षापणः कार्षिकः स्यात् कार्षिके ताम्रिके पणः। अस्त्रियामाढकद्रोणौ खारी वाहो निकुञ्चकः॥
पदार्थ-विभागः : धनम्
वाचस्पत्यम्
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कार्षिक¦ त्रि॰ कर्षं नित्यमर्हति छेदा॰ ठञ्।
१ नित्यकर्षण र्हकर्षेण क्रीतः ठञ्।
१ कर्षेण क्रीते। तत्परिमाणमस्य ठक्।
३ कर्षपरिमाणयुक्ते। कर्षः कर्षणं शीलमस्य ठक्।
४ कृषकेहेमच॰। स्वार्थे ठक्।
५ कर्षपरिमाणे।
“ताम्रिकःकार्षिकः पणः” मनुः।
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कार्षिक¦ m. (-कः)
1. A weight: see the preceeding.
2. A husbandman. E. कर्ष a measure, ploughing, &c. and ठञ् aff.
Apte
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कार्षिक [kārṣika], = कार्षापण q. v.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कार्षिक mfn. ( g. छेदा-दि)weighing a कर्षMn. viii , 136 Ya1jn5. i , 364 Sus3r.
कार्षिक m. a coin(= कार्षा-पण) L.
कार्षिक m. = कार्षकSee. तिल-क्.
Purana Encyclopedia
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
Kārṣika : m. (pl.): Name of a Janapada (known for agriculture ?).
Listed by Saṁjaya among the (northern) Janapadas (also called Deśas 6. 10. 68) of the Bhāratavarṣa (ata ūrdhvaṁ janapadān nibodha gadato mama) 6. 10. 37, 5; (tathā māhiṣakārṣikāḥ) 6. 10. 45 (or do we have to treat māhiṣakārṣika as one word ?).
_______________________________
*3rd word in right half of page p656_mci (+offset) in original book.
Mahabharata Cultural Index
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
Kārṣika : m. (pl.): Name of a Janapada (known for agriculture ?).
Listed by Saṁjaya among the (northern) Janapadas (also called Deśas 6. 10. 68) of the Bhāratavarṣa (ata ūrdhvaṁ janapadān nibodha gadato mama) 6. 10. 37, 5; (tathā māhiṣakārṣikāḥ) 6. 10. 45 (or do we have to treat māhiṣakārṣika as one word ?).
_______________________________
*3rd word in right half of page p656_mci (+offset) in original book.