कालवेला
यन्त्रोपारोपितकोशांशः
[सम्पाद्यताम्]कल्पद्रुमः
[सम्पाद्यताम्]
 पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कालवेला, स्त्री, (कालस्य वेला ।) क्रेयानर्हकालवि- शेषः । सा तु रव्यादिवारे कालस्य शनेस्तत्तद्- यामार्द्धरुपवेला । यथा । रवौ दिवा पञ्चमयामार्द्धं नक्त षष्ठयामार्द्धम् । सोमे दिवा द्वितीययामार्द्धं नक्तं चतुर्थयामार्द्धम् । कुजे दिवा षष्टयामार्द्धं नक्त्वं सप्तमयामार्द्धम् । वुधे दिवा तृतोय यामार्द्धं नक्तं सप्तमयामार्द्धम् ॥ गुरौ दिवा सप्तमयामार्द्धं नक्तं पञ्चमयामार्द्धम् । शुक्रे दिवा चतुर्थयामार्द्धं नक्तं तृतीययामार्द्धम् । शनौ दिवा प्रथमाष्टम- यामार्द्धं नक्तं तदेव । इति दीपिका ॥ लशाकं, क्ली, (कालं कृष्णं शाकम् ।) स्वनामख्यात- शाकम् । नरचा इति हिन्दी भाषा । तत्पर्य्यायः । नाडिकम् २ श्राद्धशाकम् ३ कालकम् ४ । अस्य गुणाः । सारकत्वम् । रुचिवायुबलकारित्वम् । कफशोथरक्तपित्तनाशित्वम् । मेध्यत्वम् । हिम- त्वञ्च । इति भावप्रकाशः ॥ तिक्तपूतिका । कुलत्थ- शाकं इति केचित् । अस्य गुणाः । कटुत्वम् । अग्निदीपनत्वम् । गुरुत्वम् । शोथनाशित्वञ्च । इति राजवल्लभः ॥ (यथा च वाभटे सूत्रस्थाने । ६ अध्याये । “वर्षाभ्वौ कालशाकञ्च सक्षारं कटुतिक्तकम् । दीपनं भेदनं हन्ति गरशोफकफानिलान्” ॥)
शब्दसागरः
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कालवेला¦ f. (-ला) A season at which any act is impropen, half a watch in every day. E. काल and वेला time.
Monier-Williams
[सम्पाद्यताम्]|
पृष्ठभागोऽयं यन्त्रेण केनचित् काले काले मार्जयित्वा यथास्रोतः परिवर्तयिष्यते। तेन मा भूदत्र शोधनसम्भ्रमः। सज्जनैः मूलमेव शोध्यताम्। |
कालवेला/ काल--वेला f. " the time of Saturn " , a particular time of the day at which any religious act is improper (half a watch in every day) L.